The Upaniṣads / Kaṭha / 5.13 The one among the many
5.13
नित्योऽनित्यानां चेतनश् चेतनानामेको बहूनां यो विदधाति कामान् ।
तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीरास् तेषं शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् nityo 'nityānāṃ cetanaś cetanānām eko bahūnāṃ yo vidadhāti kāmān |
tam ātmasthaṃ ye 'nupaśyanti dhīrās teṣaṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām
The line
The constant of the inconstant, the conscious of the conscious, the one of the many who allots desires: the wise who see him standing in the self, theirs is lasting peace, not the others'.
नेपालीमा
अनित्यहरूको नित्य, चेतनहरूको चेतन, धेरैको एक जसले इच्छा बाँड्छ, आत्मामा उभिएको उसलाई देख्ने ज्ञानीहरूको चिर शान्ति हुन्छ, अरूको हुँदैन।
Where it sits
Happiness in 5.12, peace in 5.13. The seers are the same.
Split: nityaḥ anityānām (नित्यः अनित्यानाम्) + cetanaḥ cetanānām (चेतनः चेतनानाम्) + ekaḥ bahūnām (एकः बहूनाम्) + yaḥ vidadhāti kāmān (यः विदधाति कामान्) + tam ātma-stham ye anupaśyanti dhīrāḥ (तमात्म-स्थम् ये अनुपश्यन्ति धीराः) + teṣām śāntiḥ śāśvatī (तेषाम् शान्तिः शाश्वती) + na itareṣām (न इतरेषाम्)
Sanskrit, in depth
The words
| Word | Grammar | Sense |
|---|---|---|
| nityaḥ anityānām (नित्यः अनित्यानाम्) | the constant of the inconstant | Heard nityo 'nityānām (नित्योऽनित्यानाम्). |
| cetanaḥ cetanānām (चेतनः चेतनानाम्) | the aware of the aware | Heard cetanaś cetanānām (चेतनश् चेतनानाम्). |
| ekaḥ bahūnām (एकः बहूनाम्) | the one of the many | Heard eko bahūnām (एको बहूनाम्). |
| yaḥ vidadhāti kāmān (यः विदधाति कामान्) | who dispenses the desires | Heard yo vidadhāti kāmān (यो विदधाति कामान्). |
| tam ātma-stham ye anupaśyanti dhīrāḥ (तमात्म-स्थम् ये अनुपश्यन्ति धीराः) | the wise who see him in the self | The frame of 5.12. |
| teṣām śāntiḥ śāśvatī (तेषाम् शान्तिः शाश्वती) | theirs is lasting peace | Heard teṣaṃ śāntiḥ śāśvatī (तेषं शान्तिः शाश्वती). |
| na itareṣām (न इतरेषाम्) | not the others' | Heard netareṣām (नेतरेषाम्). |
The phrases
Constant among the inconstant, aware among the aware, the one who grants the desires of the many. Lasting peace is for the wise who see him.
Sanskrit in this line
Nityaḥ anityānām (नित्यः अनित्यानाम्) is nityo 'nityānām (नित्योऽनित्यानाम्).
Say it back
Say the three genitive phrases in the first line.