The Upaniṣads / Kaṭha / 6.8 The person, unmarked
6.8
अव्यक्तात् तु परः पुरुषो व्यापकोऽलिङ्ग एव च ।
यं ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्वं च गच्छति avyaktāt tu paraḥ puruṣo vyāpako 'liṅga eva ca |
yaṃ jñātvā mucyate jantur amṛtatvaṃ ca gacchati
The line
Higher than the unmanifest is the person, pervading, and without a mark. Knowing him, a creature is freed, and goes to deathlessness.
नेपालीमा
अव्यक्तभन्दा माथि व्याप्त र चिह्न नभएको पुरुष छ। उसलाई चिनेपछि प्राणी मुक्त हुन्छ र अमरत्वमा जान्छ।
Where it sits
Same top of the ladder as 3.11, with aliṅga (अलिङ्ग) added: no mark. The Sāṅkhya (साङ्ख्य) pradhāna (प्रधान) is not given that last step.
Split: avyaktāt tu (अव्यक्तात् तु) + paraḥ puruṣaḥ (परः पुरुषः) + vyāpakaḥ (व्यापकः) + aliṅgaḥ eva ca (अलिङ्गः एव च) + yam jñātvā (यम् ज्ञात्वा) + mucyate jantuḥ (मुच्यते जन्तुः) + amṛtatvam ca gacchati (अमृतत्वम् च गच्छति)
Sanskrit, in depth
The words
| Word | Grammar | Sense |
|---|---|---|
| avyaktāt tu (अव्यक्तात् तु) | and than the unmanifest | Heard avyaktāt tu (अव्यक्तात् तु). |
| paraḥ puruṣaḥ (परः पुरुषः) | higher, the person | Nominative. |
| vyāpakaḥ (व्यापकः) | nominative | Pervading. Heard vyāpako (व्यापको). |
| aliṅgaḥ eva ca (अलिङ्गः एव च) | and without a mark | Heard 'liṅga eva ca (ऽलिङ्ग एव च). |
| yam jñātvā (यम् ज्ञात्वा) | whom, having known | Heard yaṃ jñātvā (यं ज्ञात्वा). |
| mucyate jantuḥ (मुच्यते जन्तुः) | a creature is released | Passive. |
| amṛtatvam ca gacchati (अमृतत्वम् च गच्छति) | and he goes to deathlessness | Heard amṛtatvaṃ ca gacchati (अमृतत्वं च गच्छति). |
The phrases
The person is above the unmanifest, pervading, without a mark. Knowing him, a creature is released and reaches deathlessness.
Sanskrit in this line
Vyāpakaḥ aliṅgaḥ (व्यापकः अलिङ्गः) is vyāpako 'liṅgaḥ (व्यापकोऽलिङ्गः).
Say it back
Say the two things that follow the knowing.