Haṭha Yoga Pradīpikā / 2.16 Joined, and unjoined
2.16
Haṭha (हठ) Yoga Pradīpikā (प्रदीपिका)
प्राणायामेन युक्तेन सर्वरोगक्षयो भवेत् ।
अयुक्ताभ्यासयोगेन सर्वरोगसमुद्गमः prāṇāyāmena yuktena sarvarogakṣayo bhavet |
ayuktābhyāsayogena sarvarogasamudgamaḥ
The line
By prāṇāyāma (प्राणायाम) that is joined rightly, every disease wastes away. By a practice that is unjoined, every disease arises.
नेपालीमा
ठीकसँग जोडिएको प्राणायामले हरेक रोग क्षीण हुन्छ। नमिलेको अभ्यासले हरेक रोग उत्पन्न हुन्छ।
Where it sits
The verse's own pair is yukta (युक्त) and ayukta (अयुक्त). 2.17 names the diseases of the disturbed wind.
Split: prāṇāyāmena (प्राणायामेन) yuktena (युक्तेन) sarva (सर्व) + roga (रोग) + kṣayo (क्षयो) bhavet (भवेत्) / ayuktābhyāsa (अयुक्ताभ्यास) + yogena (योगेन) sarva (सर्व) + roga (रोग) + samudgamaḥ (समुद्गमः)
Sanskrit, in depth
The words
| Word | Grammar | Sense |
|---|---|---|
| prāṇāyāmena (प्राणायामेन) | instrumental singular | prāṇāyāma (प्राणायाम). Regulation of the breath. |
| yuktena (युक्तेन) | instrumental singular | joined. |
| sarva-roga-kṣayo (सर्व-रोग-क्षयो) | form in the line | every; disease; waning. |
| bhavet (भवेत्) | optative | becomes. |
| ayuktābhyāsa-yogena (अयुक्ताभ्यास-योगेन) | instrumental singular | yoga. |
| sarva-roga-samudgamaḥ (सर्व-रोग-समुद्गमः) | nominative singular | every; disease; arising. |
Sanskrit in this line
The quarters run 16, 16 syllables. A hyphen in the split is a compound joint, a teaching mark, and the voice joins it.
Say it back
Cover the English and say the verse in one sentence. By prāṇāyāma (प्राणायाम) that is joined rightly, every disease wastes away. By a practice that is unjoined, every disease arises.