Itihāsa / The two epics

Itihāsa (इतिहास)

Itihāsa (इतिहास) is the name the tradition gives the two great poems: Vālmīki's Rāmāyaṇa and Vyāsa's Mahābhārata. The word is heard as "so indeed it was." These are not the sūtra books. A sūtra is a line to be unpacked. An epic is a world in which a teaching gets spoken, at a particular hour, to a particular person who cannot go on.

The philosophical heart of the Rāma poem, as a later tradition reads it, is the Yoga Vāsiṣṭha. It is not one of the seven kāṇḍas. Its crest is the Brahma Gītā. The Rāma Gītā is the close of a different Rāma book, the Adhyātma Rāmāyaṇa. The philosophical heart of the Mahābhārata is already a shelf: the Bhagvad Gītā, one verse at a time, in the Bhīṣma-parva. Beside it, this pillar opens the Sanatsujātīya, the Mokṣadharma, the Vyādha Gītā, the Yakṣa's questions, the Viṣṇu Sahasranāma, and the Anugītā. These companions are the map of where the teaching sits. Their verses are not sat line by line yet. The Gītā is.

The story, as a long read rather than a map, is the Rāmāyaṇa chronicle and the Mahābhārata chronicle. Each chronicle takes fifty sittings. The name of that long read is sāra-saṃgraha (सारसंग्रह). The hubs stay the maps.

नेपालीमा

इतिहास भनेको परम्पराले दुई ठूला कवितालाई दिएको नाम हो: वाल्मीकिको रामायण र व्यासको महाभारत। यो शब्द "यस्तै भएको थियो" भन्ने अर्थमा सुनिन्छ। यी सूत्रका ग्रन्थ होइनन्। सूत्र खोलेर बुझ्नुपर्ने एउटा पङ्क्ति हो। महाकाव्य एउटा संसार हो, जहाँ कुनै खास घडीमा, अघि बढ्न नसक्ने कुनै खास मानिसलाई शिक्षा सुनाइन्छ। रामको कथाको दार्शनिक हृदय योगवासिष्ठ हो, जसरी पछिको परम्पराले यसलाई पढ्छ। त्यो सात काण्डमध्ये पर्दैन। त्यसको शिखर ब्रह्मगीता हो। रामगीता अर्कै राम-पुस्तक, अध्यात्म रामायण, को अन्त्य हो। महाभारतको दार्शनिक हृदय त पहिले नै एउटा सङ्ग्रह हो: भीष्मपर्वमा एक एक श्लोक गरी राखिएको भगवद्गीता। त्यसको छेउमा यो स्तम्भले सनत्सुजातीय, मोक्षधर्म, व्याधगीता, यक्षप्रश्न, विष्णुसहस्रनाम र अनुगीता खोल्छ। शिक्षा कहाँ बस्छ भन्ने यी साथी पृष्ठहरूको नक्सा यी हुन्। तिनीहरूका श्लोक अझै एक एक गरी राखिएका छैनन्। गीता भने राखिएको छ। कथाको लामो पढाइ, नक्सा होइन, रामायण सारसंग्रह र महाभारत सारसंग्रह हो। प्रत्येकले पचास बसाइ लिन्छ। त्यस लामो पढाइको नाम सार-संग्रह हो। मुख्य पृष्ठ नक्सा नै रहन्छन्।

Where it sits

The way back is the Itihāsa section of the four pillars. The darśana shelves are the other door. Nepal's household stories stay outside both.