Aṣṭāvakra Gītā / Janaka (अध्याय २०) / 20.12

20.12

the Aṣṭāvakra Gītā (अष्टावक्र गीता)

क्व प्रवृत्तिर् निर्वृत्तिर् वा क्व मुक्तिः क्व च बन्धनम् ।
कूटस्थनिर्विभागस्य स्वस्थस्य मम सर्वदा
kva pravṛttir nirvṛttir vā kva muktiḥ kva ca bandhanam |
kūṭasthanirvibhāgasya svasthasya mama sarvadā

The line

Where is activity, or ceasing, where liberation, and where binding, always, of me who am unmoved, without division, and resting in myself?

नेपालीमा

सधैँ अचल, अविभाज्य र आफूमा बसेको मेरो लागि प्रवृत्ति कहाँ छ, निवृत्ति कहाँ छ, मुक्ति कहाँ छ, बन्धन कहाँ छ?

Where it sits

Janaka is still speaking. Activity and binding are asked of the one who rests in himself.

Split: kva (क्व) + pravṛttiḥ (प्रवृत्तिः) + nirvṛttiḥ (निर्वृत्तिः) + vā (वा) + kva (क्व) + muktiḥ (मुक्तिः) + kva (क्व) + ca (च) + bandhanam (बन्धनम्) + kūṭasthanirvibhāgasya (कूटस्थनिर्विभागस्य) + svasthasya (स्वस्थस्य) + mama (मम) + sarvadā (सर्वदा)

Sanskrit, in depth

The words

WordGrammarSense
kva (क्व)indeclinablewhere?
pravṛttiḥ (प्रवृत्तिः)nominative singular, feminineactivity. Recited pravṛttir (प्रवृत्तिर्) before nirvṛttiḥ (निर्वृत्तिः).
nirvṛttiḥ (निर्वृत्तिः)nominative singular, feminineceasing. Recited nirvṛttir (निर्वृत्तिर्) before vā (वा).
vā (वा)indeclinableor.
kva (क्व)indeclinablewhere?
muktiḥ (मुक्तिः)nominative singular, feminineliberation.
kva (क्व)indeclinablewhere?
ca (च)indeclinableand.
bandhanam (बन्धनम्)nominative singular, neuterbinding.
kūṭasthanirvibhāgasya (कूटस्थनिर्विभागस्य)genitive singular, masculineof one without division, standing unmoved. Agrees with mama (मम).
svasthasya (स्वस्थस्य)genitive singular, masculineof one resting in the self. Agrees with mama (मम).
mama (मम)genitive singularof me.
sarvadā (सर्वदा)indeclinablealways.

The phrases

kūṭasthanirvibhāgasya (कूटस्थनिर्विभागस्य) and svasthasya (स्वस्थस्य) agree with mama (मम). sarvadā (सर्वदा) marks those genitives. The kva (क्व) words are nominatives.

Sanskrit in this line

pravṛttiḥ (प्रवृत्तिः) before nirvṛttiḥ (निर्वृत्तिः) is pravṛttir (प्रवृत्तिर्). nirvṛttiḥ (निर्वृत्तिः) before vā (वा) is nirvṛttir (निर्वृत्तिर्).

Say it back

Of whom are activity and ceasing asked?