3.1.18
Vaiśeṣika Sūtra / Adhyāya 3 / 3.1.18
आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यते तदन्यत्
ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyate tadanyat
The line
In ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyata (आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यत), that, another.
Where it sits
In Vaiśeṣika (वैशेषिक) Sūtra (सूत्र), adhyāya (अध्याय) 3. The objects of the senses are established, and the self is inferred. The line is short. yasmādviṣāṇī (यस्माद्विषाणी) from 3.1.17 is still in force. A sūtra (सूत्र) leaves a word out when the line before still holds it. That carrying is anuvṛtti (अनुवृत्ति).
Split: ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyate (आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यते) + tad (तद्) + anyat (अन्यत्)
Sanskrit, in depth
The words
| Word | Grammar | Sense |
|---|---|---|
| ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyate (आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यते) | locative singular, or nominative or accusative dual, neuter | ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyata (आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यत) |
| tad (तद्) | nominative or accusative singular, neuter | that |
| anyat (अन्यत्) | nominative or accusative singular, neuter | another |
The phrases
ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyate (आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यते) is ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyata (आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यत). It stands as locative singular, or nominative or accusative dual, neuter. tad (तद्) is that. It stands as nominative or accusative singular, neuter.
anyat (अन्यत्) is another. It stands as nominative or accusative singular, neuter. The line joins them as tadanyat.
Sanskrit in this line
ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyate (आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यते) is locative singular, or nominative or accusative dual, neuter. That ending is the work an English preposition would do. The line joins them as tadanyat.
Say it back
Cover the English. Gloss ātmendriyārthasannikarṣādyanniṣpadyate (आत्मेन्द्रियार्थसन्निकर्षाद्यन्निष्पद्यते) and anyat (अन्यत्).