Vaiśeṣika Sūtra / Adhyāya 9
Adhyāya 9
Summary
Adhyāya (अध्याय) 9 is what is not yet, and the kinds of cognition, including absence. Non existence is discussed here as something known, not quietly added as a seventh category of the first book. The line says how an absence is grasped.
नेपालीमा
अध्याय ९ मा अझ नभएको कुरा र ज्ञानका प्रकार, अभावसमेत, आउँछन्। अभाव यहाँ जानिने कुराका रूपमा छ, पहिलो अध्यायको सातौँ पदार्थ बनाएर होइन। पङ्क्तिले अभाव कसरी समातिन्छ भन्छ।
What is not yet, and the kinds of cognition, including absence.
28 of 28 lines in this chapter are written out word by word.
| Line | |
|---|---|
| 9.1.1 | क्रियागुणव्यपदेशाभावात् प्रागसत् kriyāguṇavyapadeśābhāvāt prāgasat Because of a compound: an act, a quality, a designation, and absence, prāgasat (प्रागसत्). |
| 9.1.2 | सदसत् sadasat sadasat (सदसत्). |
| 9.1.3 | असतः क्रियागुणव्यपदेशाभावादर्थान्तरम् asataḥ kriyāguṇavyapadeśābhāvādarthāntaram What is not, a compound: an act, a quality, vyapa (व्यप), deśābhā (देशाभा), honest debate, rthā (र्था), and ntara (न्तर). |
| 9.1.4 | सच्चासत् saccāsat A compound: what is, and, and what is not. |
| 9.1.5 | यच्चान्यदसदतस्तदसत् yaccānyadasadatastadasat yaccānyadasadatastadasat (यच्चान्यदसदतस्तदसत्). |
| 9.1.6 | असदिति भूतप्रत्यक्षाभावात् भूतस्मृतेर्विरोधिप्रत्यक्षवत् asaditi bhūtapratyakṣābhāvāt bhūtasmṛtervirodhipratyakṣavat In asadita (असदित), because of a compound: an element, direct, and absence, a compound: an element, smṛte (स्मृते), rviro (र्विरो), dhipra (धिप्र), and tyakṣavata (त्यक्षवत). |
| 9.1.7 | तथाभावे भावप्रत्यक्षाच्च tathābhāve bhāvapratyakṣācca So, in that way, in in a state, a compound: a state, toward, against, and akṣācca (अक्षाच्च). |
| 9.1.8 | एतेनाघटोऽगौरधर्मश्च व्याख्याताः etenāghaṭo 'gauradharmaśca vyākhyātāḥ etenāghaṭa (एतेनाघट), agauradharmaśca (अगौरधर्मश्च), explained. |
| 9.1.9 | अभूतं नास्तीत्यनर्थान्तरम् abhūtaṃ nāstītyanarthāntaram abhūta (अभूत), not astītyanarthāntara (अस्तीत्यनर्थान्तर). |
| 9.1.10 | नास्ति घटो गेहे इति सतो घटस्य गेहसंसर्गप्रतिषेधः nāsti ghaṭo gehe iti sato ghaṭasya gehasaṃsargapratiṣedhaḥ Is not, ghaṭa (घट), in geha (गेह) thus, of of what is, of ghaṭa (घट), a compound: geha (गेह), contact, and a denial. |
| 9.1.11 | आत्मन्यात्ममनसोः संयोगादात्मप्रत्यक्षम् ātmanyātmamanasoḥ saṃyogādātmapratyakṣam Of a compound: the self, yātma (यात्म), and the mind, a compound: saṃyo (संयो), gādātma (गादात्म), and direct. |
| 9.1.12 | तथा द्रव्यान्तरेषु प्रत्यक्षम् tathā dravyāntareṣu pratyakṣam So, in that way, in a compound: a substance, and a difference, an interval, direct. |
| 9.1.13 | असमाहितान्तः करणा उपसंहृतसमाधयस्तेषाञ्च asamāhitāntaḥ karaṇā upasaṃhṛtasamādhayasteṣāñca asamāhitānta (असमाहितान्त), karaṇa (करण), upasaṃhṛtasamādhayasteṣāñca (उपसंहृतसमाधयस्तेषाञ्च). |
| 9.1.14 | तत्समवायात्कर्मगुणेषु tatsamavāyātkarmaguṇeṣu In a compound: tatsa (तत्स), mavā (मवा), yātkarma (यात्कर्म), and a quality. |
| 9.1.15 | आत्मसमवायादात्मगुणेषु ātmasamavāyādātmaguṇeṣu In a compound: ātma (आत्म), an equalizing, a rejoinder that turns an example back, vāyā (वाया), dātma (दात्म), and a quality. |
| 9.2.1 | अस्येदं कार्यं कारणं संयोगि विरोधि समवायि चेति लैङ्गिकम् asyedaṃ kāryaṃ kāraṇaṃ saṃyogi virodhi samavāyi ceti laiṅgikam Effect, cause, conjunct, opposite, and inherent: that is knowing by a mark. |
| 9.2.2 | अस्येदं कार्य कारणसम्बन्धश्चावयवाद्भवति asyedaṃ kārya kāraṇasambandhaścāvayavādbhavati Of of this, this, an effect, in a compound: a cause, a connection, ścāva (श्चाव), yavā (यवा), and dbhavata (द्भवत). |
| 9.2.3 | एतेन शाब्दं व्याख्यातम् etena śābdaṃ vyākhyātam By that account, verbal knowing is explained. |
| 9.2.4 | हेतुरपदेशो लिङ्गं प्रमाणं करणमित्यनर्थान्तरम् heturapadeśo liṅgaṃ pramāṇaṃ karaṇamityanarthāntaram Reason, statement, mark, means, and instrument are one job. |
| 9.2.5 | अस्येदमिति बुद्ध्यपेक्षितत्वात् asyedamiti buddhyapekṣitatvāt In asyedamita (अस्येदमित), because of a compound: the intellect, apekṣi (अपेक्षि), and tatva (तत्व). |
| 9.2.6 | आत्मनः संयोगविशेषात् संस्काराच्च स्मृतिः ātmanaḥ saṃyogaviśeṣāt saṃskārācca smṛtiḥ Of of the self, from the self, because of a compound: conjunction, and a difference, saṃskārācca (संस्काराच्च), memory. |
| 9.2.7 | तथा स्वप्नः tathā svapnaḥ So, in that way, dream. |
| 9.2.8 | स्वप्नान्तिकम् svapnāntikam svapnāntika (स्वप्नान्तिक). |
| 9.2.9 | धर्माच्च dharmācca dharmācca (धर्माच्च). |
| 9.2.10 | इन्द्रियदोषात्संस्कारदोषाच्चाविद्या indriyadoṣātsaṃskāradoṣāccāvidyā A compound: a sense, doṣā (दोषा), tsaṃskā (त्संस्का), rado (रदो), ṣāccā (षाच्चा), and vidya (विद्य). |
| 9.2.11 | तद्दुष्टज्ञानम् tadduṣṭajñānam A compound: that, faulty, and knowing. |
| 9.2.12 | अदुष्टं विद्या aduṣṭaṃ vidyā aduṣṭa (अदुष्ट), knowing. |
| 9.2.13 | आर्षं सिद्धदर्शनं च धर्मेभ्यः ārṣaṃ siddhadarśanaṃ ca dharmebhyaḥ ārṣa (आर्ष), a compound: established, and seeing and, for dharma, a property. |