Vaiśeṣika Sūtra / Adhyāya 4

Adhyāya 4

Summary

Adhyāya (अध्याय) 4 is the eternal and the non eternal. Atoms are the eternal substances of earth, water, fire, and air. Products made of them perish. The body is taken up here as a product, not as the self.

नेपालीमा

अध्याय ४ मा नित्य र अनित्यको कुरा छ। परमाणु पृथ्वी, जल, तेज र वायुका नित्य द्रव्य हुन्। तिनीबाट बनेका कार्य नाश हुन्छन्। शरीर यहाँ कार्यका रूपमा लिइन्छ, आत्माका रूपमा होइन।

The eternal and the non-eternal. Atoms. The body.

24 of 24 lines in this chapter are written out word by word.

Line
4.1.1सदकारणवन्नित्यम्
sadakāraṇavannityam
A compound: sada (सद), a cause, vanni (वन्नि), and tyama (त्यम).
4.1.2तस्य कार्यं लिङ्गम्
tasya kāryaṃ liṅgam
Of of that, his, an effect, a mark.
4.1.3कारणभावात् कार्याभावः
kāraṇabhāvāt kāryābhāvaḥ
Because of a compound: a cause, and a state, a compound: an effect, and absence.
4.1.4अनित्य इति विशेषतः प्रतिषेधभावः
anitya iti viśeṣataḥ pratiṣedhabhāvaḥ
Not eternal thus, a compound: a difference, and taḥa (तःअ), a compound: a denial, and a state.
4.1.5अविद्या
avidyā
Not-knowing.
4.1.6महत्यनेकद्रव्यवत्त्वात् रूपाच्चोपलब्धिः
mahatyanekadravyavattvāt rūpāccopalabdhiḥ
A compound: maha (मह), tyaneka (त्यनेक), a substance, and vattvāta (वत्त्वात), rūpāccopalabdha (रूपाच्चोपलब्ध).
4.1.7सत्यपि द्रव्यत्वे महत्त्वे रूपसंस्काराभावाद्वायोरनुपलब्धिः
satyapi dravyatve mahattve rūpasaṃskārābhāvādvāyoranupalabdhiḥ
In satyapa (सत्यप), in a compound: a substance, and the state of being that, in mahattva (महत्त्व), a compound: a form, saṃskā (संस्का), rābhā (राभा), vādvā (वाद्वा).
4.1.8अनेकद्रव्यसमवायात् रूपविशेषाच्च रूपोपलब्धिः
anekadravyasamavāyāt rūpaviśeṣācca rūpopalabdhiḥ
Because of a compound: several, a substance, and inherence, a compound: a form, viśe (विशे), and ṣācca (षाच्च), rūpopalabdha (रूपोपलब्ध).
4.1.9तेन रसगन्धस्पर्शेषु ज्ञानं व्याख्यातम्
tena rasagandhasparśeṣu jñānaṃ vyākhyātam
By means of by that, in a compound: taste, smell, and touch, knowing, has been explained.
4.1.10तस्याभावादव्यभिचारः
tasyābhāvādavyabhicāraḥ
A compound: tasyābhā (तस्याभा), honest debate, vyabhi (व्यभि), and cāra (चार).
4.1.11संख्याः परिमाणानि पृथक्त्वं संयोग विभागौ परत्वापरत्वे कर्म च रूपद्रव्यसमवायात् चाक्षुषाणि
saṃkhyāḥ parimāṇāni pṛthaktvaṃ saṃyoga vibhāgau paratvāparatve karma ca rūpadravyasamavāyāt cākṣuṣāṇi
Number, measure, separately, you, conjunction, disjunction, in a compound: priority, and posteriority, an action and, because of a.
4.1.12अरूपिष्वचाक्षुषाणि
arūpiṣvacākṣuṣāṇi
arūpiṣvacākṣuṣa (अरूपिष्वचाक्षुष).
4.1.13एतेन गुणत्वे भावे च सर्वेन्द्रियं ज्ञानं व्याख्यातम्
etena guṇatve bhāve ca sarvendriyaṃ jñānaṃ vyākhyātam
By means of by this, in a compound: a quality, and the state of being that, in in a state and, a compound: all, and a sense, knowing, has.
4.2.1तत्पुनः पृथिव्यादिकार्यद्रव्यं त्रिविधं शरीरेन्द्रियविषयसंज्ञकम्
tatpunaḥ pṛthivyādikāryadravyaṃ trividhaṃ śarīrendriyaviṣayasaṃjñakam
That, again, a compound: earth, the beginning, and the rest, an effect, and a substance, trividha (त्रिविध), a compound: the body, a sense, an.
4.2.2प्रत्यक्षाप्रत्यक्षाणां संयोगस्याप्रत्यक्षत्वात् पञ्चात्मकं न विद्यते
pratyakṣāpratyakṣāṇāṃ saṃyogasyāpratyakṣatvāt pañcātmakaṃ na vidyate
Of a compound: toward, against, akṣā (अक्षा), and direct, because of a compound: conjunction, syāpra (स्याप्र), and tyakṣatva (त्यक्षत्व), pañcātmaka (पञ्चात्मक), not is.
4.2.3गुणान्तराप्रादुर्भावाच्च न त्र्यात्मकम्
guṇāntarāprādurbhāvācca na tryātmakam
guṇāntarāprādurbhāvācca (गुणान्तराप्रादुर्भावाच्च), not tryātmaka (त्र्यात्मक).
4.2.4अणुसंयोगस्त्वप्रतिषिद्धः
aṇusaṃyogastvapratiṣiddhaḥ
A compound: aṇusa (अणुस), ṃyoga (ंयोग), stva (स्त्व), toward, against, and ṣiddha (षिद्ध).
4.2.5तत्र शरीरं द्विविधं योनिजमयोनिजं च
tatra śarīraṃ dvividhaṃ yonijamayonijaṃ ca
There, the body, dvividha (द्विविध), a compound: yoni (योनि), jamayo (जमयो), and one's own and.
4.2.6अनियतदिग्देशपूर्वकत्वात्
aniyatadigdeśapūrvakatvāt
Because of a compound: aniya (अनिय), tadi (तदि), gdeśa (ग्देश), the earlier, and katva (कत्व).
4.2.7धर्मविशेषाच्च
dharmaviśeṣācca
A compound: dharma, a property, viśe (विशे), and ṣācca (षाच्च).
4.2.8समाख्याभावाच्च
samākhyābhāvācca
A compound: a name, and bhāvācca (भावाच्च).
4.2.9संज्ञाया आदित्वात्
saṃjñāyā āditvāt
saṃjñāya (संज्ञाय), because of a compound: the beginning, and the rest, and the state of being that.
4.2.10सन्त्ययोनिजाः
santyayonijāḥ
A compound: they are, and ayonija (अयोनिज).
4.2.11वेदलिङ्गाच्च
vedaliṅgācca
A compound: the Veda, and liṅgācca (लिङ्गाच्च).