Adhyāya 3

Summary

Adhyāya (अध्याय) 3 is the lower world and the middle world. The places beings inhabit are described as part of what there is, not as a metaphor for a mood. Hellish beings and the human world are located. The description belongs to this cosmology. It is not a method.

नेपालीमा

अध्याय ३ अधोलोक र मध्यलोक हुन्। प्राणी बस्ने ठाउँहरू जे छ त्यसकै अंशका रूपमा वर्णन गरिएका छन्, मनोभावको उपमाका रूपमा होइन। नरकका प्राणी र मानव लोकको स्थान तोकिएको छ। यो वर्णन यही लोकरचनाको हो। यो कुनै विधि होइन।

The lower world and the middle world.

39 of 39 lines in this chapter are written out word by word.

Line
3.1	रत्नशर्करावालुकापङ्कधूमतमोमहातमःप्रभा भूमयो घनाम्बुवाताकाशप्रथिष्ठाः सप्ताधोऽधः ratnaśarkarāvālukāpaṅkadhūmatamomahātamaḥprabhā bhūmayo ghanāmbuvātākāśaprathiṣṭhāḥ saptādho 'dhaḥ A compound: ratna (रत्न), śarka (शर्क), rāvā (रावा), lukā (लुका), paṅka (पङ्क), smoke, tamo (तमो), mahā (महा), tama (तम), and ḥprabha (ःप्रभ), bhūmaya (भूमय).
3.2	तासु त्रिंशत्पञ्चविंशतिपञ्चदशदशत्रिपञ्चोनैकनरकशतसहस्राणि पंच चैव यथाक्रमम् tāsu triṃśatpañcaviṃśatipañcadaśadaśatripañconaikanarakaśatasahasrāṇi paṃca caiva yathākramam tāsu (तासु), a compound: triṃśa (त्रिंश), tpañca (त्पञ्च), viṃśa (विंश), tipa (तिप), ñcada (ञ्चद), śada (शद), śatri (शत्रि), pañco (पञ्चो), naika (नैक), a hell, śata (शत), and sahasra (सहस्र).
3.3	नारका नित्याशुभतरलेश्यापरिणामदेहवेदनाविक्रियाः nārakā nityāśubhataraleśyāpariṇāmadehavedanāvikriyāḥ Not araka (अरक), a compound: nityā (नित्या), śubha (शुभ), tara (तर), leśyā (लेश्या), transformation, a body, the Veda, nāvi (नावि), and kriya (क्रिय).
3.4	परस्परोदीरितदुःखाः parasparodīritaduḥkhāḥ A compound: another, the higher, sparo (स्परो), dīrita (दीरित), and pain.
3.5	संक्लिष्टासुरोदीरितदुःखाश् च प्राक् चतुर्थ्याः saṃkliṣṭāsurodīritaduḥkhāś ca prāk caturthyāḥ A compound: saṃkli (संक्लि), ṣṭāsu (ष्टासु), rodī (रोदी), rita (रित), and pain and, before, a compound: four, and thya (थ्य).
3.6	तेष्वेकत्रिसप्तदशसप्तदशद्वाविंशतित्रयास्त्रिंशत्सागरोपमा सत्त्वानां परा स्थितिः teṣv ekatrisaptadaśasaptadaśadvāviṃśatitrayāstriṃśatsāgaropamā sattvānāṃ parā sthitiḥ In in them. teṣu (तेषु) before a vowel, ekatrisaptadaśasaptadaśadvāviṃśatitrayāstriṃśatsāgaropama (एकत्रिसप्तदशसप्तदशद्वाविंशतित्रयास्त्रिंशत्सागरोपम), of the bright strand, another, the higher.
3.7	जम्बूद्वीपलवणोदादयः शुभनामानो द्वीपसमुद्राः jambūdvīpalavaṇodādayaḥ śubhanāmāno dvīpasamudrāḥ jambūdvīpalavaṇodādaya (जम्बूद्वीपलवणोदादय), a compound: śubhanā (शुभना), and a measure, a means of knowing, dvīpasamudra (द्वीपसमुद्र).
3.8	द्विर् द्विर् विस्कम्भाः पूर्वपूर्वपरिक्षेपिणो वलयाकृतयः dvir dvir viskambhāḥ pūrvapūrvaparikṣepiṇo valayākṛtayaḥ Two, two, viskambha (विस्कम्भ), a compound: the earlier, the earlier, pari (परि), and kṣepiṇa (क्षेपिण), a compound: valayā (वलया), made, done, and yaḥa (यःअ).
3.9	तन्मध्ये मेरुनाभिर् वृत्तो योजनशतसहस्रविष्कम्भो जम्बूद्वीपः tanmadhye merunābhir vṛtto yojanaśatasahasraviṣkambho jambūdvīpaḥ In tanmadhya (तन्मध्य), merunābhir (मेरुनाभिर्), an activity of the mind, a compound: yoja (योज), naśata (नशत), with, sravi (स्रवि), and ṣkambha (ष्कम्भ), jambūdvīpa (जम्बूद्वीप).
3.10	भरतहैमवतहरिविदेहरम्यकहैरण्यवतैरावतवर्षाः क्षेत्रणि bharatahaimavataharivideharamyakahairaṇyavatairāvatavarṣāḥ kṣetraṇi A compound: bhara (भर), taha (तह), imava (इमव), taha (तह), rivi (रिवि), a body, ramya (रम्य), kaha (कह), iraṇya (इरण्य), vata (वत), irāva (इराव), and tavarṣa (तवर्ष), in kṣetraṇa (क्षेत्रण).
3.11	तद्विभाजिनः पूर्वापरायता हिमवन्महाहिमवन्निषधनीलरुक्मिशिखरिणो वर्षधरपर्वताः tadvibhājinaḥ pūrvāparāyatā himavanmahāhimavanniṣadhanīlarukmiśikhariṇo varṣadharaparvatāḥ tadvibhājina (तद्विभाजिन), pūrvāparāyata (पूर्वापरायत), a compound: hima (हिम), vanma (वन्म), hāhi (हाहि), mava (मव), nniṣadha (न्निषध), blue, dark, rukmi (रुक्मि), śikha (शिख), and riṇa (रिण).
3.12	हेमार्जुनतपनीयवैडूर्यरजतहेममयाः hemārjunatapanīyavaiḍūryarajatahemamayāḥ hemārjunatapanīyavaiḍūryarajatahemamaya (हेमार्जुनतपनीयवैडूर्यरजतहेममय).
3.13	मणिविचित्रपार्श्वा उपरि मूले च तुल्यविस्ताराः maṇivicitrapārśvā upari mūle ca tulyavistārāḥ maṇivicitrapārśva (मणिविचित्रपार्श्व), in upara (उपर), in a root and, a compound: like, equal, and vistāra (विस्तार).
3.14	पद्ममहापद्मतिगिञ्छकेसरिमहापुण्डरीकपुण्डरीका ह्रदास् तेषामुपरि padmamahāpadmatigiñchakesarimahāpuṇḍarīkapuṇḍarīkā hradās teṣām upari padmamahāpadmatigiñchakesarimahāpuṇḍarīkapuṇḍarīka (पद्ममहापद्मतिगिञ्छकेसरिमहापुण्डरीकपुण्डरीक), hradās (ह्रदास्), of of them, in upara (उपर).
3.15	प्रथमो योजनसहस्रायामस् तदर्द्धविष्कम्भो ह्रदः prathamo yojanasahasrāyāmas tadarddhaviṣkambho hradaḥ First, a compound: yojana (योजन), with, and srāyāma (स्रायाम), tadarddhaviṣkambha (तदर्द्धविष्कम्भ), hrada (ह्रद).
3.16	दशयोजनावगाहः daśayojanāvagāhaḥ daśayojanāvagāha (दशयोजनावगाह).
3.17	तन्मध्ये योजनं पुष्करम् tanmadhye yojanaṃ puṣkaram In tanmadhya (तन्मध्य), yojana (योजन), puṣkara (पुष्कर).
3.18	तद्द्विगुणद्विगुणा ह्र्दाः पुष्कराणि च taddviguṇadviguṇā hrdāḥ puṣkarāṇi ca By means of a compound: taddvi (तद्द्वि), a quality, and dviga (द्विग), hrda (ह्र्द), puṣkara (पुष्कर) and.
3.19	तन्निवासिन्यो देव्यः श्रीह्रीधृतिकीर्तिबुद्धिलक्ष्म्यः पल्योपमस्थितयः ससामानिकपरिषत्काः tannivāsinyo devyaḥ śrīhrīdhṛtikīrtibuddhilakṣmyaḥ palyopamasthitayaḥ sasāmānikapariṣatkāḥ tannivāsinya (तन्निवासिन्य), devya (देव्य), a compound: śrīhrī (श्रीह्री), dhṛti (धृति), kīrti (कीर्ति), the intellect, and lakṣmya (लक्ष्म्य), a compound: palyo (पल्यो), pama (पम), standing.
3.20	गङ्गासिन्धुरोहिद्रोहितास्याहरिद्धरिकान्तासीतासीतोदानारीनरकान्तासुवर्णरूप्यकूलारक्तारक्तोदाः सरितस् तन्मध्यगाः gaṅgāsindhurohidrohitāsyāhariddharikāntāsītāsītodānārīnarakāntāsuvarṇarūpyakūlāraktāraktodāḥ saritas tanmadhyagāḥ A compound: gaṅgā (गङ्गा), sindhu (सिन्धु), rohi (रोहि), drohi (द्रोहि), tāsyā (तास्या), hari (हरि), ddha (द्ध), rikā (रिका), ntāsī (न्तासी), tāsī (तासी), todā (तोदा), nārī (नारी), nara (नर), kāntāsu (कान्तासु), a.
3.21	द्वयोर् द्वयोः पूर्वाः पूर्वगाः dvayor dvayoḥ pūrvāḥ pūrvagāḥ Of two, of two, the earlier, a compound: the earlier, and gāḥa (गाःअ).
3.22	शेषास्त्वपरगाः śeṣāstv aparagāḥ śeṣāstv (शेषास्त्व्), aparaga (अपरग).
3.23	चतुर्दशनदीसहस्रपरिवृता गङ्गासिन्ध्वादयो नद्यः caturdaśanadīsahasraparivṛtā gaṅgāsindhvādayo nadyaḥ A compound: four, daśa (दश), nadī (नदी), with, srapa (स्रप), and rivṛta (रिवृत), gaṅgāsindhvādaya (गङ्गासिन्ध्वादय), nadya (नद्य).
3.24	भरतः षड्विंशपञ्चयोजनशतविस्तारः षट् चैकोनविंशतिभागा योजनस्य bharataḥ ṣaḍviṃśapañcayojanaśatavistāraḥ ṣaṭ caikonaviṃśatibhāgā yojanasya bharata (भरत), a compound: ṣaḍvi (षड्वि), ṃśapa (ंशप), ñcayo (ञ्चयो), a person, śata (शत), and vistāra (विस्तार), six, caikonaviṃśatibhāga (चैकोनविंशतिभाग), of yojana (योजन).
3.25	तद्द्विगुणद्विगुणविस्तारा वर्षधरवर्षा विदेहान्ताः taddviguṇadviguṇavistārā varṣadharavarṣā videhāntāḥ A compound: taddvi (तद्द्वि), a quality, dvigu (द्विगु), ṇavi (णवि), and stāra (स्तार), varṣadharavarṣa (वर्षधरवर्ष), videhānta (विदेहान्त).
3.26	उत्तरा दक्षिणतुल्याः uttarā dakṣiṇatulyāḥ The later, a compound: dakṣiṇa (दक्षिण), and like, equal.
3.27	भरतैरावतयोर् वृद्धिह्रासौ षट्समयाभ्यामुत्सर्पिण्यवसर्पिणीभ्याम् bharatairāvatayor vṛddhihrāsau ṣaṭsamayābhyām utsarpiṇyavasarpiṇībhyām bharatairāvatayor (भरतैरावतयोर्), vṛddhihrāsa (वृद्धिह्रास), by means of ṣaṭsamaya (षट्समय), of utsarpiṇyavasarpiṇībhya (उत्सर्पिण्यवसर्पिणीभ्य).
3.28	ताभ्यामपरा भूमयोऽवस्थिताः tābhyām aparā bhūmayo 'vasthitāḥ By means of by the two, for the two, apara (अपर), bhūmaya (भूमय), avasthita (अवस्थित).
3.29	एकद्वित्रिपलोपमस्थितयो हैमवतकहारिवर्षकदैवकुरवकाः ekadvitripalopamasthitayo haimavatakahārivarṣakadaivakuravakāḥ ekadvitripalopamasthitaya (एकद्वित्रिपलोपमस्थितय), haimavatakahārivarṣakadaivakuravaka (हैमवतकहारिवर्षकदैवकुरवक).
3.30	तथोत्तराः tathottarāḥ A compound: so, and the later.
3.31	विदेहेषु संख्येयकालाः videheṣu saṃkhyeyakālāḥ In videha (विदेह), a compound: saṃkhyeya (संख्येय), and time.
3.32	भरतस्य विष्कम्भो जम्बूद्वीपस्य नवतिशतभागः bharatasya viṣkambho jambūdvīpasya navatiśatabhāgaḥ Of bharata (भरत), viṣkambha (विष्कम्भ), of jambūdvīpa (जम्बूद्वीप), navatiśatabhāga (नवतिशतभाग).
3.33	द्विर् धातकीखण्डे dvir dhātakīkhaṇḍe Two, in dhātakīkhaṇḍa (धातकीखण्ड).
3.34	पुष्करार्द्धे च puṣkarārddhe ca In puṣkarārddha (पुष्करार्द्ध) and.
3.35	प्राङ् मानुषोत्तरान् मनुष्याः prāṅ mānuṣottarān manuṣyāḥ prāṅ (प्राङ्), mānuṣottara (मानुषोत्तर), manuṣya (मनुष्य).
3.36	आर्या म्लेच्छाश् च āryā mlecchāś ca ārya (आर्य), mlecchāś (म्लेच्छाश्) and.
3.37	भरतैरावतविदेहाः कर्मभूमयोऽन्यत्र देवकुरूत्तरकुरुभ्यः bharatairāvatavidehāḥ karmabhūmayo 'nyatra devakurūttarakurubhyaḥ A compound: bhara (भर), tairā (तैरा), vatavi (वतवि), and a body, a compound: action, and bhūmaya (भूमय), elsewhere, for devakurūttarakura (देवकुरूत्तरकुर).
3.38	नृस्थिती परावरे त्रिपल्योपमान्तर्मुहूर्ते nṛsthitī parāvare tripalyopamāntarmuhūrte nṛsthita (नृस्थित), in parāvara (परावर), in tripalyopamāntarmuhūrta (त्रिपल्योपमान्तर्मुहूर्त).
3.39	तिर्यग्योनिजानां च tiryagyonijānāṃ ca Of a compound: tiryagyo (तिर्यग्यो), and one's own and.