Tattvārtha Sūtra / 2. Jīva (जीव)
2. Jīva (जीव)
Summary
Adhyāya (अध्याय) 2 is the soul, its states, and the kinds of beings. A jīva (जीव) is not the body, and it is not one self the way Advaita teaches one self. Beings are classed by the senses they have and by the way they are born. The soul is the one that knows, and it is many.
नेपालीमा
अध्याय २ जीव, उसका अवस्था, र प्राणीका प्रकार हुन्। जीव शरीर होइन, र अद्वैतले सिकाएको एक आत्मा होइन। प्राणी इन्द्रिय र जन्मको तरिकाबाट वर्गमा पर्छन्। जान्ने जीव हो, र जीव धेरै छन्।
The soul, its states, and the kinds of beings.
53 of 53 lines in this chapter are written out word by word.
| Line | |
|---|---|
| 2.1 | औपशमिकक्षायिकौ भावौ मिश्रश् च जीवस्य स्वतत्त्वमौदयिकपारिणामिकौ च aupaśamikakṣāyikau bhāvau miśraś ca jīvasya svatattvam audayikapāriṇāmikau ca A compound: a state born from karma subsiding, and a state born from karma being destroyed, a state, mixed and, of a soul, a thing's own. |
| 2.2 | द्विनवाष्टादशैकविंशतित्रिभेदा यथाक्रमम् dvinavāṣṭādaśaikaviṃśatitribhedā yathākramam A compound: dvina (द्विन), vāṣṭā (वाष्टा), daśa (दश), ikavi (इकवि), ṃśatitri (ंशतित्रि), and a difference, a compound: as, and order. |
| 2.3 | सम्यक्त्वचारित्रे samyaktvacāritre In a compound: samya (सम्य), ktva (क्त्व), and conduct. |
| 2.4 | ज्ञानदर्शनदानलाभभोगोपभोगवीर्याणि च jñānadarśanadānalābhabhogopabhogavīryāṇi ca A compound: knowing, seeing, dāna (दान), lābha (लाभ), bhogopa (भोगोप), experience, and vīrya (वीर्य) and. |
| 2.5 | ज्ञानाज्ञानदर्शनलब्धयश् चतुस्त्रित्रिपञ्चभेदाः सम्यक्त्वचारित्रसंयमासंयमाश् च jñānājñānadarśanalabdhayaś catustritripañcabhedāḥ samyaktvacāritrasaṃyamāsaṃyamāś ca A compound: knowing, not-knowing, seeing, and labdhaya (लब्धय), a compound: catu (चतु), stri (स्त्रि), tripañca (त्रिपञ्च), and a difference, a compound: samya (सम्य). |
| 2.6 | गतिकषायलिङ्गमिथ्यादर्शनाज्ञानासंयतासिद्धलेश्याश् चतुश्चतुस्त्र्येकैकैकैकषड्भेदाः gatikaṣāyaliṅgamithyādarśanājñānāsaṃyatāsiddhaleśyāś catuścatustryekaikaikaikaṣaḍbhedāḥ A compound: going, a course, passion, a mark, mithyā (मिथ्या), the new-moon rite, nājñā (नाज्ञा), nāsa (नास), ṃyatā (ंयता), established, and leśya (लेश्य). |
| 2.7 | जीवभव्याभव्यत्वानि च jīvabhavyābhavyatvāni ca A compound: a soul, bhavyā (भव्या), and bhavyatva (भव्यत्व) and. |
| 2.8 | उपयोगो लक्षणम् upayogo lakṣaṇam Being at work as knowing or seeing, a mark. |
| 2.9 | स द्विविधोऽष्टचतुर्भेदः sa dvividho 'ṣṭacaturbhedaḥ He, that. saḥ (सः) before a consonant, dvividha (द्विविध), a compound: aṣṭa (अष्ट), four, and a difference. |
| 2.10 | संसारिणो मुक्ताश् च saṃsāriṇo muktāś ca saṃsāriṇa (संसारिण), one who is released and. |
| 2.11 | समनस्कामनस्काः samanaskāmanaskāḥ A compound: an equalizing, a rejoinder that turns an example back, naskā (नस्का), and manaska (मनस्क). |
| 2.12 | संसारिणस् त्रसस्थावराः saṃsāriṇas trasasthāvarāḥ saṃsāriṇas (संसारिण), a compound: a mobile being, and a stationary being. |
| 2.13 | पृथिव्यप्तेजोवायुवनस्पतयः स्थावराः pṛthivyaptejovāyuvanaspatayaḥ sthāvarāḥ A compound: earth, aptejo (अप्तेजो), air, a forest, and spataya (स्पतय), a stationary being. |
| 2.14 | द्वीन्द्रियादयस् त्रसाः dvīndriyādayas trasāḥ dvīndriyādayas (द्वीन्द्रियादय), a mobile being. |
| 2.15 | पञ्चेन्द्रियाणि pañcendriyāṇi pañcendriya (पञ्चेन्द्रिय). |
| 2.16 | द्विविधानि dvividhāni In a compound: two, and a rule. |
| 2.17 | निर्वृत्त्युपकरणो द्रव्येन्द्रियम् nirvṛttyupakaraṇo dravyendriyam nirvṛttyupakaraṇa (निर्वृत्त्युपकरण), a compound: a substance, and a sense. |
| 2.18 | लब्ध्युपयोगौ भावेन्द्रियम् labdhyupayogau bhāvendriyam A compound: labdhyupa (लब्ध्युप), and a joining, a compound: a state, and a sense. |
| 2.19 | स्पर्शनरसनघ्राणचक्षुःश्रोत्राणि sparśanarasanaghrāṇacakṣuḥśrotrāṇi A compound: touch, nara (नर), sana (सन), the nose, cakṣu (चक्षु), and ḥśrotra (ःश्रोत्र). |
| 2.20 | स्पर्शरसगन्धवर्णशब्दास् तदर्थाः sparśarasagandhavarṇaśabdās tadarthāḥ A compound: touch, taste, smell, a sound, a class, and a word, for the sake of that. |
| 2.21 | श्रुतमनिन्द्रियस्य śrutam anindriyasya Heard, of anindriya (अनिन्द्रिय). |
| 2.22 | वनस्पत्यन्तानामेकम् vanaspatyantānām ekam Of a compound: a plant, and anta (अन्त), one. |
| 2.23 | कृइमिपिपीलकाभ्रमरमनुष्यादिनामेकैकवृद्धानि kṛimipipīlakābhramaramanuṣyādinām ekaikavṛddhāni A compound: kṛimi (कृइमि), pipī (पिपी), lakā (लका), bhra (भ्र), mara (मर), manu (मनु), ṣyādi (ष्यादि), and by name, indeed, ekaikavṛddha (एकैकवृद्ध). |
| 2.24 | संज्ञिनः समनस्काः saṃjñinaḥ samanaskāḥ saṃjñina (संज्ञिन), a compound: an equalizing, a rejoinder that turns an example back, and naska (नस्क). |
| 2.25 | विग्रहगतौ कर्मयोगः vigrahagatau karmayogaḥ A compound: a turn in the passage between births, and gone, a compound: action, and a joining. |
| 2.26 | अनुश्रेणि गतिः anuśreṇi gatiḥ In along the row, going, a course. |
| 2.27 | अविग्रहा जीवस्य avigrahā jīvasya avigraha (अविग्रह), of a soul. |
| 2.28 | विग्रहवती च संसारिणः प्राक् चतुर्भ्यः vigrahavatī ca saṃsāriṇaḥ prāk caturbhyaḥ A compound: a turn in the passage between births, and possessing and, saṃsāriṇa (संसारिण), before, a compound: four, and bhya (भ्य). |
| 2.29 | एकसमयाऽविग्रहा ekasamayā 'vigrahā ekasamaya (एकसमय), avigraha (अविग्रह). |
| 2.30 | एकं द्वौ त्रीन् वाऽनहारकः ekaṃ dvau trīn vā 'nahārakaḥ One, two, trīn (त्रीन्) or, anahāraka (अनहारक). |
| 2.31 | संमूर्च्छनगर्भोपपादा जन्म saṃmūrcchanagarbhopapādā janma A compound: saṃmū (संमू), rcchana (र्च्छन), the womb, and spontaneous birth, birth. |
| 2.32 | सचित्तशीतसंवृताह् सेतरा मिश्राश् चैकशस् तद्योनः sacittaśītasaṃvṛtāh setarā miśrāś caikaśas tadyonaḥ sacittaśītasaṃvṛtāh (सचित्तशीतसंवृताह्), setara (सेतर), mixed, caikaśas (चैकश), tadyona (तद्योन). |
| 2.33 | जरायुजाण्डजपोतानां गर्भः jarāyujāṇḍajapotānāṃ garbhaḥ Of jarāyujāṇḍajapota (जरायुजाण्डजपोत), the womb. |
| 2.34 | देवनारकाणामुपपादः devanārakāṇām upapādaḥ Of devanāraka (देवनारक), spontaneous birth. |
| 2.35 | शेषाणां संमूर्च्छनम् śeṣāṇāṃ saṃmūrcchanam Of the rest, what remains over, saṃmūrcchana (संमूर्च्छन). |
| 2.36 | औदारिकवैक्रियिकाहारकतैजसकार्मणानि शरीराणि audārikavaikriyikāhārakataijasakārmaṇāni śarīrāṇi audārikavaikriyikāhārakataijasakārmaṇa (औदारिकवैक्रियिकाहारकतैजसकार्मण), the body. |
| 2.37 | परं परं सूक्ष्मम् paraṃ paraṃ sūkṣmam The highest, only, the highest, only, sūkṣma (सूक्ष्म). |
| 2.38 | प्रदेशतोऽसम्ख्येयगुणं प्राक्तैजसात् pradeśato 'samkhyeyaguṇaṃ prāktaijasāt pradeśata (प्रदेशत), a compound: asamkhyeya (असम्ख्येय), and a quality, because of prāktaijasa (प्राक्तैजस). |
| 2.39 | अनन्तगुणे परे anantaguṇe pare In a compound: ananta (अनन्त), and a quality, in another, the higher. |
| 2.40 | अप्रतीघते apratīghate In apratīghata (अप्रतीघत). |
| 2.41 | अनादिसंबन्धे च anādisaṃbandhe ca In anādisaṃbandha (अनादिसंबन्ध) and. |
| 2.42 | सर्वस्य sarvasya Of of all. |
| 2.43 | तदादीनि भाज्यानि युगपदेकस्या चतुर्भ्यः tadādīni bhājyāni yugapad ekasyā caturbhyaḥ In tadādīna (तदादीन), bhājya (भाज्य), at one time, ekasya (एकस्य), a compound: four, and bhya (भ्य). |
| 2.44 | निरुपभोगमन्त्यम् nirupabhogam antyam A compound: nirupa (निरुप), and experience, antya (अन्त्य). |
| 2.45 | गर्भसंमूर्च्छनजमाद्यम् garbhasaṃmūrcchanajam ādyam A compound: the womb, saṃmū (संमू), rccha (र्च्छ), and naja (नज), ādya (आद्य). |
| 2.46 | औपपादिकं वैक्रियिकम् aupapādikaṃ vaikriyikam aupapādika (औपपादिक), vaikriyika (वैक्रियिक). |
| 2.47 | लब्धिप्रत्ययं च labdhipratyayaṃ ca A compound: labdhi (लब्धि), and a condition and. |
| 2.48 | तैजसमपि taijasam api A compound: taija (तैज), and an equalizing, a rejoinder that turns an example back even. |
| 2.49 | शुभं विशुद्धमव्याघाति चाहारकं प्रमत्तसंयतस्यैव śubhaṃ viśuddham avyāghāti cāhārakaṃ pramattasaṃyatasyaiva śubha (शुभ), viśuddha (विशुद्ध), in avyāghāta (अव्याघात), cāhāraka (चाहारक), pramattasaṃyatasyaiva (प्रमत्तसंयतस्यैव). |
| 2.50 | नारकसंमूर्च्छिनो नपुंसकानि nārakasaṃmūrcchino napuṃsakāni Not arakasaṃmūrcchina (अरकसंमूर्च्छिन), napuṃsaka (नपुंसक). |
| 2.51 | न देवाः na devāḥ Not a god. |
| 2.52 | शेषास् त्रिवेदाः śeṣās trivedāḥ The rest, what remains over, a compound: three, and the Veda. |
| 2.53 | औपपादिकचरमोत्तमदेहासंख्येयवर्षायुषोऽनपवर्त्यायुषः aupapādikacaramottamadehāsaṃkhyeyavarṣāyuṣo 'napavartyāyuṣaḥ aupapādikacaramottamadehāsaṃkhyeyavarṣāyuṣa (औपपादिकचरमोत्तमदेहासंख्येयवर्षायुष), anapavartyāyuṣa (अनपवर्त्यायुष). |