Tattvārtha Sūtra / 9. Saṃvara (संवर)
9. Saṃvara (संवर)
Summary
Adhyāya (अध्याय) 9 is stoppage and wearing away. Inflow is checked, and karma already bound is worn down. Austerity is named among the causes of wearing away. The words say what those causes are called. The page is not a regimen.
नेपालीमा
अध्याय ९ संवर र निर्जरा हुन्। आस्रव रोकिन्छ, र बाँधिसकेको कर्म खिइन्छ। तपलाई निर्जराका कारणहरूमध्ये गनिएको छ। यहाँका शब्दले ती कारणलाई के भनिन्छ भन्ने बताउँछन्। यो पृष्ठ पालना गर्ने नियमावली होइन।
Saṃvara (संवर) and nirjarā (निर्जरा). Stoppage, and the wearing away.
47 of 47 lines in this chapter are written out word by word.
| Line | |
|---|---|
| 9.1 | आस्रवनिरोधः संवरः āsravanirodhaḥ saṃvaraḥ A compound: inflow, and stilling, stoppage. |
| 9.2 | स गुप्तिसमितिधर्मानुप्रेक्षापरिषहजयचारित्रैः sa guptisamitidharmānuprekṣāpariṣahajayacāritraiḥ He, that. saḥ (सः) before a consonant, by means of a compound: restraint, care, dharma, a property, a reflection, pari (परि), ṣaha (षह), jaya (जय), and. |
| 9.3 | तपसा निर्जरा च tapasā nirjarā ca Austerity, wearing away and. |
| 9.4 | सम्यग्योगनिग्रहो गुप्तिः samyagyoganigraho guptiḥ samyagyoganigraha (सम्यग्योगनिग्रह), restraint. |
| 9.5 | ईर्याभाषैषणादाननिक्षेपोत्सर्गाः समितयः īryābhāṣaiṣaṇādānanikṣepotsargāḥ samitayaḥ īryābhāṣaiṣaṇādānanikṣepotsarga (ईर्याभाषैषणादाननिक्षेपोत्सर्ग), samitaya (समितय). |
| 9.6 | उत्तमक्षमामार्दवार्जवसौचसत्यसंयमतपस्त्यागाकिंचन्यब्रह्मचर्याणि धर्मः uttamakṣamāmārdavārjavasaucasatyasaṃyamatapastyāgākiṃcanyabrahmacaryāṇi dharmaḥ A compound: utta (उत्त), makṣa (मक्ष), māmā (मामा), rdavā (र्दवा), rjava (र्जव), sauca (सौच), truth, saṃyama (संयम), austerity, tyāgā (त्यागा), kiṃca (किंच), nyabra (न्यब्र), and hmacarya (ह्मचर्य). |
| 9.7 | अनित्याशरणसंसारैकत्वान्यत्वाशुच्यास्रवसंवरनिर्जरालोकबोधिदुर्लभधर्मस्वाख्यातत्वानुचिन्तनमनुप्रेक्षाः anityāśaraṇasaṃsāraikatvānyatvāśucyāsravasaṃvaranirjarālokabodhidurlabhadharmasvākhyātatvānucintanam anuprekṣāḥ A compound: anityā (अनित्या), śara (शर), ṇasa (णस), ṃsāra (ंसार), ikatvā (इकत्वा), nyatvā (न्यत्वा), śucyā (शुच्या), srava (स्रव), stoppage, wearing away, the world, bodhi (बोधि). |
| 9.8 | मार्गाच्यवननिर्जरार्थं परिषहोढव्याः परीषहाः mārgācyavananirjarārthaṃ pariṣahoḍhavyāḥ parīṣahāḥ A compound: mārgācya (मार्गाच्य), a forest, wearing away, and a thing, a meaning, pariṣahoḍhavya (परिषहोढव्य), a hardship endured. |
| 9.9 | क्षुत्पिपासाशीतोष्णदंशमशकनाग्न्यारतिस्त्रीचर्यानिषद्याशय्याक्रोशवधयाचनालाभरोगतृणस्पर्शमलसत्कारपुरस्कारप्रज्ञाज्ञानादर्शनानि kṣutpipāsāśītoṣṇadaṃśamaśakanāgnyāratistrīcaryāniṣadyāśayyākrośavadhayācanālābharogatṛṇasparśamalasatkārapuraskāraprajñājñānādarśanāni A compound: kṣutpi (क्षुत्पि), pāsā (पासा), śīto (शीतो), ṣṇada (ष्णद), ṃśama (ंशम), śaka (शक), nāgnyā (नाग्न्या), rati (रति), strī (स्त्री), caryā (चर्या), niṣa (निष), dyāśa (द्याश), yyākro (य्याक्रो), śava (शव). |
| 9.10 | सूक्ष्मसांपरायछद्मस्थवीतरागयोश् चतुर्दश sūkṣmasāṃparāyachadmasthavītarāgayoś caturdaśa Of a compound: sūkṣma (सूक्ष्म), sāṃpa (सांप), rāya (राय), chadma (छद्म), standing, vīta (वीत), and passion, a compound: four, and daśa (दश). |
| 9.11 | एकादश जिने ekādaśa jine ekādaśa (एकादश), in jina (जिन). |
| 9.12 | बादरसांपराये सर्वे bādarasāṃparāye sarve In bādarasāṃparāya (बादरसांपराय), all. |
| 9.13 | ज्ञानावरणे प्रज्ञाज्ञाने jñānāvaraṇe prajñājñāne In a compound: knowing, and a covering, in a compound: prajñā (प्रज्ञा), and knowing. |
| 9.14 | दर्शनमोहान्तराययोरदर्शनालाभौ darśanamohāntarāyayor adarśanālābhau Of a compound: seeing, confusion, and an obstruction, adarśanālābha (अदर्शनालाभ). |
| 9.15 | चारित्रमोहे नाग्न्यारतिस्त्रीनिषद्याक्रोशयाचनासत्कारपुरस्काराः cāritramohe nāgnyāratistrīniṣadyākrośayācanāsatkārapuraskārāḥ In a compound: conduct, and confusion, not a compound: fire, ārati (आरति), strī (स्त्री), niṣa (निष), dyākro (द्याक्रो), śayā (शया), canā (चना), satkā (सत्का), rapu (रपु), and. |
| 9.16 | वेदनीये शेषाः vedanīye śeṣāḥ In a compound: the Veda, and nīya (नीय), the rest, what remains over. |
| 9.17 | एकादयो भाज्या युगपदेकस्मिन्नैकोनविंशतेः ekādayo bhājyā yugapad ekasminn aikonaviṃśateḥ ekādaya (एकादय), bhājya (भाज्य), at one time, ekasminn (एकस्मिन्न्), of aikonaviṃśata (ऐकोनविंशत). |
| 9.18 | सामायिकच्छेदोपस्थापनापरिहारविशुद्धिसूक्ष्मसाम्पराययथाख्यातमिति चारित्रम् sāmāyikacchedopasthāpanāparihāraviśuddhisūkṣmasāmparāyayathākhyātam iti cāritram A compound: sāmā (सामा), yika (यिक), cche (च्छे), dopa (दोप), setting up, pari (परि), hāra (हार), viśu (विशु), ddhi (द्धि), sūkṣma (सूक्ष्म), sāmpa (साम्प), rāya (राय), as, and a verb thus. |
| 9.19 | अनशनावमौदर्यवृत्तिपरिसंख्यानरसपरित्यागविविक्तशय्यासनकायक्लेशा बाह्यं तपः anaśanāvamaudaryavṛttiparisaṃkhyānarasaparityāgaviviktaśayyāsanakāyakleśā bāhyaṃ tapaḥ A compound: anaśa (अनश), nāva (नाव), maudarya (मौदर्य), an activity of the mind, a limitation that excludes, nara (नर), sapari (सपरि), giving up, the. |
| 9.20 | प्रायश्चित्तविनयवैयावृत्त्यस्वाध्यायव्युत्सर्गध्यानान्युत्तरम् prāyaścittavinayavaiyāvṛttyasvādhyāyavyutsargadhyānāny uttaram A compound: prāya (प्राय), ścittavi (श्चित्तवि), a standpoint, vaiyā (वैया), an activity of the mind, asvā (अस्वा), dhyā (ध्या), yavyu (यव्यु), tsarga (त्सर्ग), and dhyānānya (ध्यानान्य), the. |
| 9.21 | नवचतुर्दशपञ्चद्विभेदा यथाक्रमं प्राग्ध्यानात् navacaturdaśapañcadvibhedā yathākramaṃ prāgdhyānāt A compound: nava (नव), four, daśa (दश), pañcadvi (पञ्चद्वि), and a difference, a compound: as, and order, because of prāgdhyāna (प्राग्ध्यान). |
| 9.22 | आलोचनप्रतिक्रमणतदुभयविवेकव्युत्सर्गतपश्छेदपरिहारोपस्थापनाः ālocanapratikramaṇatadubhayavivekavyutsargatapaśchedaparihāropasthāpanāḥ A compound: ālocana (आलोचन), toward, against, order, ṇatadu (णतदु), fear, vive (विवे), kavyu (कव्यु), tsarga (त्सर्ग), tapa (तप), śche (श्छे), dapa (दप), rihā (रिहा), ropa (रोप), sthā (स्था). |
| 9.23 | ज्ञानदर्शनचारित्रोपचाराः jñānadarśanacāritropacārāḥ A compound: knowing, seeing, conduct, and a figurative use. |
| 9.24 | आचार्योपाध्यायतपस्विशैक्षग्लानगणकुलसंघसाधुमनोज्ञानाम् ācāryopādhyāyatapasviśaikṣaglānagaṇakulasaṃghasādhumanojñānām Of a compound: ācāryo (आचार्यो), pādhyāya (पाध्याय), austerity, viśa (विश), ikṣaglā (इक्षग्ला), a mountain, ṇaku (णकु), lasa (लस), ṃgha (ंघ), sādhu (साधु), and manojña (मनोज्ञ). |
| 9.25 | वाचनाप्रच्छनानुप्रेक्षाम्नायधर्मोपदेशाः vācanāpracchanānuprekṣāmnāyadharmopadeśāḥ A compound: vāca (वाच), nāpra (नाप्र), ccha (च्छ), nānu (नानु), prekṣā (प्रेक्षा), mnāya (म्नाय), dharma, a property, and teaching. |
| 9.26 | बाह्याभ्यन्तरोपध्योः bāhyābhyantaropadhyoḥ Of bāhyābhyantaropadhya (बाह्याभ्यन्तरोपध्य). |
| 9.27 | उत्तमसंहननस्यैकाग्रचिन्तानिरोधो ध्यानमान्तर्मुहूर्तात् uttamasaṃhananasyaikāgracintānirodho dhyānam āntarmuhūrtāt A compound: utta (उत्त), masa (मस), ṃhana (ंहन), nasya (नस्य), ikāgra (इकाग्र), thinking, and stilling, dhyāna (ध्यान), because of āntarmuhūrta (आन्तर्मुहूर्त). |
| 9.28 | आर्त्तरौद्रधर्म्यशुक्लानि ārttaraudradharmyaśuklāni ārttaraudradharmyaśukla (आर्त्तरौद्रधर्म्यशुक्ल). |
| 9.29 | परे मोक्षहेतू pare mokṣahetū In another, the higher, a compound: release, and hetū (हेतू). |
| 9.30 | आर्तममनोज्ञस्य संप्रयोगे तद्विप्रयोगाय स्मृतिसमन्वाहारः ārtam amanojñasya saṃprayoge tadviprayogāya smṛtisamanvāhāraḥ ārta (आर्त), of amanojña (अमनोज्ञ), in a compound: saṃpra (संप्र), and a joining, for a compound: tadvi (तद्वि), and a performance, a compound: memory, an. |
| 9.31 | विपरितं मनोज्ञस्य viparitaṃ manojñasya viparita (विपरित), of manojña (मनोज्ञ). |
| 9.32 | वेदनायाश् च vedanāyāś ca A compound: the Veda, and nāya (नाय) and. |
| 9.33 | निदानं च nidānaṃ ca nidāna (निदान) and. |
| 9.34 | तदविरतदेशविरतप्रमत्तसंयतानाम् tadaviratadeśaviratapramattasaṃyatānām Of a compound: tada (तद), virata (विरत), a place, vira (विर), tapra (तप्र), matta (मत्त), and saṃyata (संयत). |
| 9.35 | हिंसानृतस्तेयविषयसंरक्षणेभ्यो रौद्रमविरतदेशविरतयोः hiṃsānṛtasteyaviṣayasaṃrakṣaṇebhyo raudram aviratadeśaviratayoḥ For a compound: harm, false speech, taking what is not given, an object, saṃra (संर), and kṣaṇa (क्षण), raudra (रौद्र), of a compound: avirata (अविरत), a. |
| 9.36 | आज्ञापायविपाकसंस्थानविचयाय धर्म्यम् ājñāpāyavipākasaṃsthānavicayāya dharmyam For ājñāpāyavipākasaṃsthānavicaya (आज्ञापायविपाकसंस्थानविचय), dharmya (धर्म्य). |
| 9.37 | शुक्ले चाद्ये पूर्वविदः śukle cādye pūrvavidaḥ In śukla (शुक्ल), in cādya (चाद्य), a compound: the earlier, and one who knows. |
| 9.38 | परे केवलिनः pare kevalinaḥ In another, the higher, kevalina (केवलिन). |
| 9.39 | पृथक्त्वैकत्ववितर्कसूक्ष्मक्रियाप्रतिपातिव्युपरतक्रियानिवर्तीनि pṛthaktvaikatvavitarkasūkṣmakriyāpratipātivyuparatakriyānivartīni In a compound: pṛtha (पृथ), ktva (क्त्व), ikatvavi (इकत्ववि), hypothetical reasoning, sūkṣma (सूक्ष्म), an act, toward, against, pāti (पाति), vyupa (व्युप), rata (रत), an act. |
| 9.40 | त्र्येकयोगकाययोगायोगानाम् tryekayogakāyayogāyogānām Of a compound: tryeka (त्र्येक), a joining, a body, yogā (योगा), and a joining. |
| 9.41 | एकाश्रये सवितर्कवीचारे पूर्वे ekāśraye savitarkavīcāre pūrve In a compound: one, and a seat, a support, in a compound: savi (सवि), hypothetical reasoning, and vīcāra (वीचार), in the earlier. |
| 9.42 | अवीचारं द्वितीयम् avīcāraṃ dvitīyam avīcāra (अवीचार), dvitīya (द्वितीय). |
| 9.43 | वितर्कः श्रुतम् vitarkaḥ śrutam vitarka (वितर्क), heard. |
| 9.44 | वीचारोऽर्थव्यंजनयोगसंक्रान्तिः vīcāro 'rthavyaṃjanayogasaṃkrāntiḥ vīcāra (वीचार), a compound: a thing, a meaning, vyaṃjana (व्यंजन), a joining, and saṃkrānta (संक्रान्त). |
| 9.45 | सम्यग्दृष्टिश्रावकविरतानन्तवियोजकदर्शनमोहक्षपकोपशमकोपशान्तमोहक्षपकक्षीणमोहजिनाः क्रमशोऽसंख्येयगुणनिर्जराः samyagdṛṣṭiśrāvakaviratānantaviyojakadarśanamohakṣapakopaśamakopaśāntamohakṣapakakṣīṇamohajināḥ kramaśo 'saṃkhyeyaguṇanirjarāḥ A compound: samya (सम्य), gdṛṣṭi (ग्दृष्टि), śrāva (श्राव), kavi (कवि), ratā (रता), nanta (नन्त), viyo (वियो), jaka (जक), seeing, confusion, kṣapa (क्षप), kopa (कोप), śama (शम), kopa (कोप). |
| 9.46 | पुलाकबकुशकुशीलनिर्ग्रन्थस्नातका निर्ग्रन्थाः pulākabakuśakuśīlanirgranthasnātakā nirgranthāḥ pulākabakuśakuśīlanirgranthasnātaka (पुलाकबकुशकुशीलनिर्ग्रन्थस्नातक), nirgrantha (निर्ग्रन्थ). |
| 9.47 | संयमश्रुतप्रतिसेवनातीर्थलिंगलेश्योपपादस्थानविकल्पतः साध्याः saṃyamaśrutapratisevanātīrthaliṃgaleśyopapādasthānavikalpataḥ sādhyāḥ A compound: saṃyama (संयम), heard, toward, against, sevanā (सेवना), a ford, a teaching, liṃga (लिंग), leśyopa (लेश्योप), a quarter, a part, the place, the order. |