14.10

Upadeśasāhasrī / 14. Svapnasmṛti (स्वप्नस्मृति) / 14.10

बाह्यमाभ्यन्तरं चान्यत् कथं हेयं प्रकल्प्यते

bāhyam ābhyantaraṃ cānyat kathaṃ heyaṃ prakalpyate

The line

bāhya (बाह्य), ābhyantara (आभ्यन्तर) and, another, how, heya (हेय), in prakalpyata (प्रकल्प्यत).

नेपालीमा

बाहिरको र भित्रको अर्को कुरालाई छोड्नुपर्ने भनी कसरी कल्पना गरिन्छ।

Where it sits

In Upadeśasāhasrī (उपदेशसाहस्री), prakaraṇa (प्रकरण) 14. Svapnasmṛti (स्वप्नस्मृति). Dream and memory. The words of this line are the ones to keep. A shorter line after this one may leave them unsaid.

Split: bāhyam (बाह्यम्) + ābhyantaraṃ (आभ्यन्तरं) + ca (च) + anyat (अन्यत्) + kathaṃ (कथं) + heyaṃ (हेयं) + prakalpyate (प्रकल्प्यते)

Sanskrit, in depth

The words

WordGrammarSense
bāhyam (बाह्यम्)accusative singular, masculine, or nominative or accusative singular, neuterbāhya (बाह्य)
ābhyantaraṃ (आभ्यन्तरं)accusative singular, masculine, or nominative or accusative singular, neuterābhyantara (आभ्यन्तर)
ca (च)indeclinableand
anyat (अन्यत्)nominative or accusative singular, neuteranother
kathaṃ (कथं)indeclinablehow
heyaṃ (हेयं)accusative singular, masculine, or nominative or accusative singular, neuterheya (हेय)
prakalpyate (प्रकल्प्यते)locative singular, or nominative or accusative dual, neuterprakalpyata (प्रकल्प्यत)

The phrases

bāhyam (बाह्यम्) is bāhya (बाह्य). It stands as accusative singular, masculine, or nominative or accusative singular, neuter. ābhyantaraṃ (आभ्यन्तरं) is ābhyantara (आभ्यन्तर). It stands as accusative singular, masculine, or nominative or accusative singular, neuter. ca (च) is and. It stands as indeclinable. anyat (अन्यत्) is another. It stands as nominative or accusative singular, neuter. The line joins them as cānyat (चान्यत्).

kathaṃ (कथं) is how. It stands as indeclinable. heyaṃ (हेयं) is heya (हेय). It stands as accusative singular, masculine, or nominative or accusative singular, neuter. prakalpyate (प्रकल्प्यते) is prakalpyata (प्रकल्प्यत). It stands as locative singular, or nominative or accusative dual, neuter.

Sanskrit in this line

ābhyantaraṃ (आभ्यन्तरं) is accusative singular, masculine, or nominative or accusative singular, neuter. That ending is the work an English preposition would do. The line joins them as cānyat (चान्यत्).

Say it back

Cover the English. Gloss bāhyam (बाह्यम्) and ābhyantaraṃ (आभ्यन्तरं).

Next

14.11. If you say that he, that. saḥ (सः) before a consonant, then brahmavidātmeṣṭa (ब्रह्मविदात्मेष्ट), yatetāta (यतेतात), the highest, only, how.