Mūlamadhyamakakārikā / 13. Saṃskāra (संस्कार)

13. Saṃskāra (संस्कार)

Summary

Chapter 13 is compounded things. What changes has no nature that stays while the change happens. To say a thing is empty is, in these verses, to say it arises in dependence. It is not to say a blank is left where a thing was.

नेपालीमा

अध्याय १३ संस्कार हुन्। जे बदलिन्छ त्यसको स्वभाव परिवर्तन हुँदा पनि बसिरहने छैन। यी श्लोकमा वस्तु शून्य हो भन्नु भर पर्दै उब्जिन्छ भन्नु हो। वस्तु भएको ठाउँमा खाली मात्र बाँकी रह्यो भन्नु होइन।

Compounded things.

8 of 8 lines in this chapter are written out word by word.

Line
13.1तन् मृषा मोषधर्म यद् भगवानित्यभाषत । सर्वे च मोषधर्माणः संस्कारास् तेन ते मृषा
tan mṛṣā moṣadharma yad bhagavān ity abhāṣata / sarve ca moṣadharmāṇaḥ saṃskārās tena te mṛṣā
That. tat before n, falsely, a compound: moṣa (मोष), and dharma, a property, which, bhagava (भगव) thus, abhāṣata (अभाषत), all and, moṣadharmāṇa (मोषधर्माण), a.
13.2तन् मृषा मोषधर्म यद् यदि किं तत्र मुष्यते । एतत् तूक्तं भगवता शून्यतापरिदीपकम्
tan mṛṣā moṣadharma yad yadi kiṃ tatra muṣyate / etat tūktaṃ bhagavatā śūnyatāparidīpakam
That. tat before n, falsely, a compound: moṣa (मोष), and dharma, a property, which, if, what, there, in muṣyata (मुष्यत), this, tūkta (तूक्त), bhagavata (भगवत).
13.3भावानां निःस्वभावत्वमन्यथाभावदर्शनात् । नास्वभावश् च भावोऽस्ति भावानां शून्यता यतः
bhāvānāṃ niḥsvabhāvatvam anyathābhāvadarśanāt / nāsvabhāvaś ca bhāvo 'sti bhāvānāṃ śūnyatā yataḥ
Of of beings, a compound: niḥsva (निःस्व), a state, and tvama (त्वम), because of a compound: anyathā (अन्यथा), a state, and seeing, a compound: nāsva (नास्व), and.
13.4कस्य स्यादन्यथाभावः स्वभावश् चेन् न विद्यते । कस्य स्यादन्यथाभावः स्वभावो यदि विद्यते
kasya syād anyathābhāvaḥ svabhāvaś cen na vidyate / kasya syād anyathābhāvaḥ svabhāvo yadi vidyate
If you say that of of whom, it would be. syāt (स्यात्) before a voiced sound, a compound: anyathā (अन्यथा), and a state, an own-nature, no, is found, of.
13.5तस्यैव नान्यथाभावो नाप्यन्यस्यैव युज्यते । युवा न जीर्यते यस्माद् यस्माज् जीर्णो न जीर्यते
tasyaiva nānyathābhāvo nāpy anyasyaiva yujyate / yuvā na jīryate yasmād yasmāj jīrṇo na jīryate
Of of that, his just, a compound: nānyathā (नान्यथा), and a state, not also, even. api before a vowel, of of another just, fits, yuva (युव), not in.
13.6तस्य चेदन्यथाभावः क्षीरमेव भवेद् दधि । क्षीरादन्यस्य कस्यचिद् दधिभावो भविष्यति
tasya ced anyathābhāvaḥ kṣīram eva bhaved dadhi / kṣīrād anyasya kasyacid dadhibhāvo bhaviṣyati
If you say that of of that, his, then a compound: anyathā (अन्यथा), and a state, kṣīra (क्षीर) just, would be. bhavet before a voiced sound, in.
13.7यद्यशून्यं भवेत् किंचित् स्याच् छून्यमिति किं चन । न किंचिदस्त्यशून्यं च कुतः शून्यं भविष्यति
yady aśūnyaṃ bhavet kiṃcit syāc chūnyam iti kiṃ cana / na kiṃcid asty aśūnyaṃ ca kutaḥ śūnyaṃ bhaviṣyati
If. yadi before a vowel, not empty, would be, what, some, at all, it would be. syāt (स्यात्) before c, chūnya (छून्य) thus, what, at all, with a question.
13.8शून्यता सर्वदृष्टीनां प्रोक्ता निःसरणं जिनैः । येषां तु शून्यतादृष्टिस् तानसाध्यान् बभाषिरे
śūnyatā sarvadṛṣṭīnāṃ proktā niḥsaraṇaṃ jinaiḥ / yeṣāṃ tu śūnyatādṛṣṭis tān asādhyān babhāṣire
Emptiness, of a compound: all, and seen, prokta (प्रोक्त), niḥsaraṇa (निःसरण), by means of jina (जिन), of of whom but, a compound: emptiness, and what is not.