Mūlamadhyamakakārikā / 8. Karmakāraka (कर्मकारक)

8. Karmakāraka (कर्मकारक)

Summary

Chapter 8 is the act and the agent. An agent existing before the act would not depend on it. An act existing before the agent would have no one to do it. The verse does not find a first member of that pair.

नेपालीमा

अध्याय ८ कर्म र कर्ता हुन्। कर्मअघि भएको कर्ता त्यसमा अड्दैनथ्यो। कर्ताअघि भएको कर्मको गर्ने कोही हुँदैनथ्यो। श्लोकले त्यो जोडीको पहिलो सदस्य पाउँदैन।

The act and the agent.

13 of 13 lines in this chapter are written out word by word.

Line
8.1सद्भूतः कारकः कर्म सद्भूतं न करोत्ययम् । कारको नाप्यसद्भूतः कर्मासद्भूतमीहते
sadbhūtaḥ kārakaḥ karma sadbhūtaṃ na karotyayam / kārako nāpy asadbhūtaḥ karmāsadbhūtam īhate
A compound: what is, and an element, a factor of an action, an action, a compound: what is, and an element, not karotyaya (करोत्यय), a factor of.
8.2सद्भूतस्य क्रिया नास्ति कर्म च स्यादकर्तृकम् । सद्भूतस्य क्रिया नास्ति कर्ता च स्यादकर्मकः
sadbhūtasya kriyā nāsti karma ca syād akartṛkam / sadbhūtasya kriyā nāsti kartā ca syād akarmakaḥ
Of a compound: what is, and an element, an action, is not, an action and, it would be. syāt (स्यात्) before a voiced sound, akartṛka (अकर्तृक), of a.
8.3करोति यद्यसद्भूतोऽसद्भूतं कर्म कारकः । अहेतुकं भवेत् कर्म कर्ता चाहेतुको भवेत्
karoti yady asadbhūto 'sadbhūtaṃ karma kārakaḥ / ahetukaṃ bhavet karma kartā cāhetuko bhavet
Does, makes, if. yadi before a vowel, asadbhūta (असद्भूत), asadbhūta (असद्भूत), an action, a factor of an action, ahetuka (अहेतुक), would be, an action, an.
8.4हेतावसति कार्यं च कारणं च न विद्यते । तदभावे क्रिया कर्ता कारणं च न विद्यते
hetāv asati kāryaṃ ca kāraṇaṃ ca na vidyate / tadabhāve kriyā kartā kāraṇaṃ ca na vidyate
hetāv (हेताव्), in what is not, an effect and, a cause and, not is found, in the absence of that, an action, an agent, a cause and, not is found.
8.5धर्माधर्मौ न विद्येते क्रियादीनामसंभवे । धर्मे चासत्यधर्मे च फलं तज्जं न विद्यते
dharmādharmau na vidyete kriyādīnām asaṃbhave / dharme cāsaty adharme ca phalaṃ tajjaṃ na vidyate
A compound: dharma, a property, and the medium of rest, not in vidyeta (विद्येत), of a compound: an act, and dīna (दीन), for asaṃbha (असंभ), in dharma, a.
8.6फलेऽसति न मोक्षाय न स्वर्गायोपपद्यते । मार्गः सर्वक्रियाणां च नैरर्थक्यं प्रसज्यते
phale 'sati na mokṣāya na svargāyopapadyate / mārgaḥ sarvakriyāṇāṃ ca nairarthakyaṃ prasajyate
In in the fruit, in what is not, not for release, not in svargāyopapadyata (स्वर्गायोपपद्यत), a path, of a compound: all, and kriya (क्रिय) and, not.
8.7कारकः सदसद्भूतः सदसत् कुरुते न तत् । परस्परविरुद्धं हि सच् चासच् चैकतः कुतः
kārakaḥ sadasadbhūtaḥ sadasat kurute na tat / parasparaviruddhaṃ hi sac cāsac caikataḥ kutaḥ
A factor of an action, sadasadbhūta (सदसद्भूत), sadasat (सदसत्), in kuruta (कुरुत), not that, a compound: another, the higher, spara (स्पर), and a contradictory.
8.8सता च क्रियते नासन् नासता क्रियते च सत् । कर्त्रा सर्वे प्रसज्यन्ते दोषास् तत्र त एव हि
satā ca kriyate nāsan nāsatā kriyate ca sat / kartrā sarve prasajyante doṣās tatra ta eva hi
What is and, is done, not being. sat before n, not what is not, is done and, what is, kartra (कर्त्र), all, in prasajyanta (प्रसज्यन्त), a fault, there.
8.9नासद्भूतं न सद्भूतः सदसद्भूतमेव वा । करोति कारकः कर्म पूर्वोक्तैरेव हेतुभिः
nāsadbhūtaṃ na sadbhūtaḥ sadasadbhūtam eva vā / karoti kārakaḥ karma pūrvoktair eva hetubhiḥ
Not asadbhūta (असद्भूत), not a compound: what is, and an element, sadasadbhūta (सदसद्भूत) just or, does, makes, a factor of an action, an action, by means.
8.10नासद्भूतोऽपि सद्भूतं सदसद्भूतमेव वा । करोति कारकः कर्म पूर्वोक्तैरेव हेतुभिः
nāsadbhūto 'pi sadbhūtaṃ sadasadbhūtam eva vā / karoti kārakaḥ karma pūrvoktair eva hetubhiḥ
Not asadbhūta (असद्भूत) even, a compound: what is, and an element, sadasadbhūta (सदसद्भूत) just or, does, makes, a factor of an action, an action, by means.
8.11करोति सदसद्भूतो न सन् नासच् च कारकः । कर्म तत् तु विजानीयात् पूर्वोक्तैरेव हेतुभिः
karoti sadasadbhūto na san nāsac ca kārakaḥ / karma tat tu vijānīyāt pūrvoktair eva hetubhiḥ
Does, makes, sadasadbhūta (सदसद्भूत), not being. sat before n, nāsac (नासच्) and, a factor of an action, an action, that but, because of vijānīya (विजानीय), by.
8.12प्रतीत्य कारकः कर्म तं प्रतीत्य च कारकम् । कर्म प्रवर्तते नान्यत् पश्यामः सिद्धिकारणम्
pratītya kārakaḥ karma taṃ pratītya ca kārakam / karma pravartate nānyat paśyāmaḥ siddhikāraṇam
Having depended on, a factor of an action, an action, him, that, having depended on and, a factor of an action, an action, goes on, not.
8.13एवं विद्यादुपादानं व्युत्सर्गादिति कर्मणः । कर्तुश् च कर्मकर्तृभ्यां शेषान् भावान् विभावयेत्
evaṃ vidyād upādānaṃ vyutsargād iti karmaṇaḥ / kartuś ca karmakartṛbhyāṃ śeṣān bhāvān vibhāvayet
Thus, because of knowing, the material, because of vyutsarga (व्युत्सर्ग) thus, of of the action, from the action, of an agent and, of a compound:.