19. Kāla (काल)

Summary

Chapter 19 is time. Past, present, and future are not three containers. If the present depended on the past, the past would have to be there to be depended on, and a past that is there is not past. Time is not found as a thing beside what changes.

नेपालीमा

अध्याय १९ काल हो। भूत, वर्तमान र भविष्य तीन भाँडा होइनन्। वर्तमान भूतमा अडेको भए त्यसमा अडिन भूत हुनुपर्‍यो, र जे छ त्यो भूत होइन। काल बदलिने कुराको छेउमा रहेको वस्तुका रूपमा पाइँदैन।

Time.

6 of 6 lines in this chapter are written out word by word.

Line
19.1	प्रत्युत्पन्नोऽनागतश् च यद्यतीतमपेक्ष्य हि । प्रत्युत्पन्नोऽनागतश् च कालेऽतीते भविष्यतः pratyutpanno 'nāgataś ca yady atītam apekṣya hi / pratyutpanno 'nāgataś ca kāle 'tīte bhaviṣyataḥ A compound: toward, against, and utpanna (उत्पन्न), not not and, if. yadi before a vowel, gone beyond, apekṣya (अपेक्ष्य). A compound: toward, against, and.
19.2	प्रत्युत्पन्नोऽनागतश् च न स्तस् तत्र पुनर् यदि । प्रत्युत्पन्नोऽनागतश् च स्यातां कथमपेक्ष्य तम् pratyutpanno 'nāgataś ca na stas tatra punar yadi / pratyutpanno 'nāgataś ca syātāṃ katham apekṣya tam A compound: toward, against, and utpanna (उत्पन्न), not not and, not stas (स्त), there, again, if, a compound: toward, against, and utpanna (उत्पन्न), not not.
19.3	अनपेक्ष्य पुनः सिद्धिर् नातीतं विद्यते तयोः । प्रत्युत्पन्नोऽनागतश् च तस्मात् कालो न विद्यते anapekṣya punaḥ siddhir nātītaṃ vidyate tayoḥ / pratyutpanno 'nāgataś ca tasmāt kālo na vidyate anapekṣya (अनपेक्ष्य), again, establishment, not gone beyond, is found, of of the two, in the two, a compound: toward, against, and utpanna (उत्पन्न), not.
19.4	एतेनैवावशिष्टौ द्वौ क्रमेण परिवर्तकौ । उत्तमाधममध्यादीनेकत्वादींश् च लक्षयेत् etenaivāvaśiṣṭau dvau krameṇa parivartakau / uttamādhamamadhyādīn ekatvādīṃś ca lakṣayet etenaivāvaśiṣṭa (एतेनैवावशिष्ट), two, by means of order, parivartaka (परिवर्तक), uttamādhamamadhyādīn (उत्तमाधममध्यादीन्), ekatvādīṃś (एकत्वादींश्) and, lakṣayet (लक्षयेत्).
19.5	नास्थितो गृह्यते कालः स्थितः कालो न विद्यते । यो गृह्येतागृहीतश् च कालः प्रज्ञप्यते कथम् nāsthito gṛhyate kālaḥ sthitaḥ kālo na vidyate / yo gṛhyetāgṛhītaś ca kālaḥ prajñapyate katham Not asthita (अस्थित), is taken, time, standing, remaining, time, not is found, who, which. yaḥ (यः) before a voiced sound, gṛhyetāgṛhītaś (गृह्येतागृहीतश्) and, time.
19.6	भावं प्रतीत्य कालश् चेत् कालो भावादृते कुतः । न च कश् चन भावोऽस्ति कुतः कालो भविष्यति bhāvaṃ pratītya kālaś cet kālo bhāvād ṛte kutaḥ / na ca kaś cana bhāvo 'sti kutaḥ kālo bhaviṣyati If you say that a state, having depended on, time, then time, because of a state, without, from where, how, not and, who, at all, with a.