Mūlamadhyamakakārikā / 2. Gatāgata (गतागत)

2. Gatāgata (गतागत)

Summary

Chapter 2 is what has gone and what has not gone. Motion is not in the traversed, not in the untraversed, and the traversing itself does not hold still for inspection. The goer and the going depend on each other, so neither is found first.

नेपालीमा

अध्याय २ गइसकेको र नगएको हो। गति हिंडिसकिएकोमा छैन, नहिंडिएकोमा छैन, र हिंड्दै गरेको आफैँ जाँचका लागि अडिँदैन। हिंड्ने र हिंडाइ एकअर्कामा अड्छन्, त्यसैले कुनै पहिले पाइँदैन।

What has gone and what has not gone.

25 of 25 lines in this chapter are written out word by word.

Line
2.1गतं न गम्यते तावदगतं नैव गम्यते । गतागतविनिर्मुक्तं गम्यमानं न गम्यते
gataṃ na gamyate tāvad agataṃ naiva gamyate / gatāgatavinirmuktaṃ gamyamānaṃ na gamyate
Gone, not is gone to, so far. tāvat (तावत्) before a voiced sound, not gone, not just, is gone to, a compound: gone, not gone, and freed from.
2.2चेष्टा यत्र गतिस् तत्र गम्यमाने च सा यतः । न गते नागते चेष्टा गम्यमाने गतिस् ततः
ceṣṭā yatra gatis tatra gamyamāne ca sā yataḥ / na gate nāgate ceṣṭā gamyamāne gatis tataḥ
A movement, where, going, a course, there, in being gone over and, she, that, from which, because, not in gone, not in not gone, a.
2.3गम्यमानस्य गमनं कथं नामोपपत्स्यते । गम्यमानं विगमनं यदा नैवोपपद्यते
gamyamānasya gamanaṃ kathaṃ nāmopapatsyate / gamyamānaṃ vigamanaṃ yadā naivopapadyate
Of being gone over, a going, how, not in amopapatsyata (अमोपपत्स्यत), being gone over, vigamana (विगमन), when, not just, fits.
2.4गम्यमानस्य गमनं यस्य तस्य प्रसज्यते । ऋते गतेर् गम्यमानं गम्यमानं हि गम्यते
gamyamānasya gamanaṃ yasya tasya prasajyate / ṛte gater gamyamānaṃ gamyamānaṃ hi gamyate
Of being gone over, a going, of of whom, whose, of of that, his, is forced as a consequence, without, of going, a course, being gone over.
2.5गम्यमानस्य गमने प्रसक्तं गमनद्वयम् । येन तद् गम्यमानं च यच् चात्र गमनं पुनः
gamyamānasya gamane prasaktaṃ gamanadvayam / yena tad gamyamānaṃ ca yac cātra gamanaṃ punaḥ
Of being gone over, in going, forced as a consequence, a compound: going, and a pair, by means of by which, that, being gone over and.
2.6द्वौ गन्तारौ प्रसज्येते प्रसक्ते गमनद्वये । गन्तारं हि तिरस्कृत्य गमनं नोपपद्यते
dvau gantārau prasajyete prasakte gamanadvaye / gantāraṃ hi tiraskṛtya gamanaṃ nopapadyate
Two, gantāra (गन्तार), in prasajyeta (प्रसज्येत), in forced as a consequence, in a compound: going, and a pair, a goer. Having set aside, a going, does not.
2.7गन्तारं चेत् तिरस्कृत्य गमनं नोपपद्यते । गमनेऽसति गन्ताथ कुत एव भविष्यति
gantāraṃ cet tiraskṛtya gamanaṃ nopapadyate / gamane 'sati gantātha kuta eva bhaviṣyati
If you say that a goer, then having set aside, a going, does not fit, in going, in what is not, a goer, now, and then, from where, how.
2.8गन्ता न गच्छति तावदगन्ता नैव गच्छति । अन्यो गन्तुरगन्तुश् च कस् तृतीयोऽथ गच्छति
gantā na gacchati tāvad agantā naiva gacchati / anyo gantur agantuś ca kas tṛtīyo 'tha gacchati
A goer, not goes, so far. tāvat (तावत्) before a voiced sound, aganta (अगन्त), not just, goes, another, of a goer, of not a goer and, who, a third, now.
2.9गन्ता तावद् गच्छतीति कथमेवोपपत्स्यते । गमनेन विना गन्ता यदा नैवोपपद्यते
gantā tāvad gacchatīti katham evopapatsyate / gamanena vinā gantā yadā naivopapadyate
A goer, so far. tāvat (तावत्) before a voiced sound, goes thus, how, in evopapatsyata (एवोपपत्स्यत), by means of going, without, a goer, when, not just, fits.
2.10पक्षो गन्ता गच्छतीति यस्य तस्य प्रसज्यते । गमनेन विना गन्ता गन्तुर् गमनमिच्छतः
pakṣo gantā gacchatīti yasya tasya prasajyate / gamanena vinā gantā gantur gamanam icchataḥ
A side, a thesis, a goer, goes thus, of of whom, whose, of of that, his, is forced as a consequence, by means of going, without, a goer.
2.11गमने द्वे प्रसज्येते गन्ता यद्युत गच्छति । गन्तेति चाज्यते येन गन्ता सन् यच् च गच्छति
gamane dve prasajyete gantā yadyuta gacchati / ganteti cājyate yena gantā san yac ca gacchati
In going, in two, in prasajyeta (प्रसज्येत), a goer, if. yadi before a vowel, or else, then, goes, a goer thus and, is driven, by means of by which.
2.12गते नारभ्यते गन्तुं गन्तुं नारभ्यतेऽगते । नारभ्यते गम्यमाने गन्तुमारभ्यते कुह
gate nārabhyate gantuṃ gantuṃ nārabhyate 'gate / nārabhyate gamyamāne gantum ārabhyate kuha
In gone, not in arabhyata (अरभ्यत), ganta (गन्त), ganta (गन्त), not in arabhyata (अरभ्यत), in not gone, not in arabhyata (अरभ्यत), in being gone over, ganta (गन्त), in.
2.13न पूर्वं गमनारम्भाद् गम्यमानं न वा गतम् । यत्रारभ्येत गमनमगते गमनं कुतः
na pūrvaṃ gamanārambhād gamyamānaṃ na vā gatam / yatrārabhyeta gamanam agate gamanaṃ kutaḥ
Not the earlier, because of a compound: going, and a making by parts, being gone over, not or, gone, yatrārabhyeta (यत्रारभ्येत), a going, in not.
2.14गतं किं गम्यमानं किमगतं किं विकल्प्यते । अदृश्यमान आरम्भे गमनस्यैव सर्वथा
gataṃ kiṃ gamyamānaṃ kim agataṃ kiṃ vikalpyate / adṛśyamāna ārambhe gamanasyaiva sarvathā
Gone, what, being gone over, what, not gone, what, in vikalpyata (विकल्प्यत), a compound: adṛśya (अदृश्य), and a measure, a means of knowing, in a making.
2.15गन्ता न तिष्ठति तावदगन्ता नैव तिष्ठति । अन्यो गन्तुरगन्तुश् च कस् तृतीयोऽथ तिष्ठति
gantā na tiṣṭhati tāvad agantā naiva tiṣṭhati / anyo gantur agantuś ca kas tṛtīyo 'tha tiṣṭhati
A goer, not stands, so far. tāvat (तावत्) before a voiced sound, aganta (अगन्त), not just, stands, another, of a goer, of not a goer and, who, a third.
2.16गन्ता तावत् तिष्ठतीति कथमेवोपपत्स्यते । गमनेन विना गन्ता यदा नैवोपपद्यते
gantā tāvat tiṣṭhatīti katham evopapatsyate / gamanena vinā gantā yadā naivopapadyate
A goer, so long, so far, first, stands thus, how, in evopapatsyata (एवोपपत्स्यत), by means of going, without, a goer, when, not just, fits.
2.17न तिष्ठति गम्यमानान् न गतान् नागतादपि । गमनं संप्रवृत्तिश् च निवृत्तिश् च गतेः समा
na tiṣṭhati gamyamānān na gatān nāgatād api / gamanaṃ saṃpravṛttiś ca nivṛttiś ca gateḥ samā
Not stands, being gone over, not gone, not because of not gone even, a going, saṃpravṛttiś (संप्रवृत्तिश्) and, ceasing and, of going, a course, an.
2.18यदेव गमनं गन्ता स एवेति न युज्यते । अन्य एव पुनर् गन्ता गतेरिति न युज्यते
yad eva gamanaṃ gantā sa eveti na yujyate / anya eva punar gantā gater iti na yujyate
Which just, a going, a goer, he, that. saḥ (सः) before a consonant just thus, not fits, other just, again, a goer, of going, a course thus, not.
2.19यदेव गमनं गन्ता स एव हि भवेद् यदि । एकीभावः प्रसज्येत कर्तुः कर्मण एव च
yad eva gamanaṃ gantā sa eva hi bhaved yadi / ekībhāvaḥ prasajyeta kartuḥ karmaṇa eva ca
Which just, a going, a goer, he, that. saḥ (सः) before a consonant just. Would be. bhavet before a voiced sound, if, ekībhāva (एकीभाव), prasajyeta (प्रसज्येत).
2.20अन्य एव पुनर् गन्ता गतेर् यदि विकल्प्यते । गमनं स्यादृते गन्तुर् गन्ता स्याद् गमनादृते
anya eva punar gantā gater yadi vikalpyate / gamanaṃ syād ṛte gantur gantā syād gamanād ṛte
Other just, again, a goer, of going, a course, if, in vikalpyata (विकल्प्यत), a going, it would be. syāt (स्यात्) before a voiced sound, without, of a goer.
2.21एकीभावेन वा सिद्धिर् नानाभावेन वा ययोः । न विद्यते तयोः सिद्धिः कथं नु खलु विद्यते
ekībhāvena vā siddhir nānābhāvena vā yayoḥ / na vidyate tayoḥ siddhiḥ kathaṃ nu khalu vidyate
By means of ekībhāva (एकीभाव) or, establishment, by means of a compound: nānā (नाना), and a state or, of of which two, not is found, of of the two, in.
2.22गत्या ययाज्यते गन्ता गतिं तां स न गच्छति । यस्मान् न गतिपूर्वोऽस्ति कश्चिद् किंचिद् धि गच्छति
gatyā yayājyate gantā gatiṃ tāṃ sa na gacchati / yasmān na gatipūrvo 'sti kaścid kiṃcid dhi gacchati
gatya (गत्य), in yayājyata (ययाज्यत), a goer, going, a course, tāṃ (तां), he, that. saḥ (सः) before a consonant, not goes, yasma (यस्म), not a compound: going, a.
2.23गत्या ययाज्यते गन्ता ततोऽन्यां स न गच्छति । गती द्वे नोपपद्येते यस्मादेके तु गन्तरि
gatyā yayājyate gantā tato 'nyāṃ sa na gacchati / gatī dve nopapadyete yasmād eke tu gantari
gatya (गत्य), in yayājyata (ययाज्यत), a goer, from that. tataḥ (ततः) before a voiced sound, of other, he, that. saḥ (सः) before a consonant, not goes, going, a.
2.24सद्भूतो गमनं गन्ता त्रिप्रकारं न गच्छति । नासद्भूतोऽपि गमनं त्रिप्रकारं स गच्छति
sadbhūto gamanaṃ gantā triprakāraṃ na gacchati / nāsadbhūto 'pi gamanaṃ triprakāraṃ sa gacchati
A compound: what is, and an element, a going, a goer, triprakāra (त्रिप्रकार), not goes, not asadbhūta (असद्भूत) even, a going, triprakāra (त्रिप्रकार), he, that. saḥ (सः).
2.25गमनं सदसद्भूतः त्रिप्रकारं न गच्छति । तस्माद् गतिश् च गन्ता च गन्तव्यं च न विद्यते
gamanaṃ sadasadbhūtaḥ triprakāraṃ na gacchati / tasmād gatiś ca gantā ca gantavyaṃ ca na vidyate
A going, sadasadbhūta (सदसद्भूत), triprakāra (त्रिप्रकार), not goes, therefore. tasmāt (तस्मात्) before a voiced sound, going, a course and, a goer and, gantavya (गन्तव्य) and.